Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre, 2026 yılının ilk 4 ayında (Ocak-Nisan) bütçe açığı 758.8 milyar lira oldu. Bu dönemde merkezi yönetim bütçe giderleri 5 trilyon 950.3 milyar lira, bütçe gelirleri ise 5 trilyon 191.5 milyar lira olarak gerçekleşti. Vergi gelirleri tahsilatı, söz konusu dönemde geçen yıla göre yüzde 55.6 artarak 4 trilyon 372 milyar 557 milyon liraya ulaştı.
Ocak-Nisan dönemi verilerine göre dikkati çeken en önemli konu; bütçe ödenekleri içinde ortalama yüzde 23 civarında bu ağırlığa sahip olan personel giderleri bu 4 aylık dönemde yüzde 42 artışla 1 trilyon 696 milyar 580 milyon liraya ulaşmış. Sosyal güvenlik kesintileri (SGK) dahil edildiğinde personel giderlerinin 1.91 trilyon liraya gelmesi, personel ücretlerinin bütçeye önemli bir maliyet yüklemesine yol açmış. Diğer yandan bu dönemde faiz giderleri yüzde 56.5 artarak 1 trilyon 133 milyar 703 milyon lira ile rekor kırmış. (*)
2026 yılı bütçesinde faiz giderleri için ayrılan kaynağın 2.74 trilyon lira olduğu dikkate alınırsa, ilk dört ayda gerçekleşen 1.133 trilyon lira faiz ödemesi ile bu kaynağın yaklaşık yüzde 40’ının kullanılmış olması nedeniyle yılsonunda faiz giderlerinin 3 trilyon lirayı aşması kaçınılmaz olacak.
2026 yılı bütçe giderleri içinde çalışan 5 milyondan fazla personel SGK giderleri ile yüzde 29’a yükselen bir gider payı oluşturması vergilerin önemli bir bölümünün faiz ve personel harcamalarına gittiğini gösteriliyor.
Bütçe gelirlerinin yüzde 90’a yakını vergilerden karşılandığı dikkate alınırsa, bütçeyi finanse eden vergilerin önemli bir bölümünün sadece faiz ve personel harcamalarına gitmesi her geçen gün bütçenin dikiş tutmasını zorlaştıracak.
Ayrıca Hazine’nin borçlanma faizleri yüzde 43’ü aşarken önümüzdeki Temmuz ayı sonuna kadar 1.7 trilyon liranın üzerinde borç ödemek için 1.5 trilyon lirayı aşan bir borç planlaması yapması, borçlanma maliyetinin yükselmesine yol açacak. Bu nedenle artan faiz yükü ile bütçedeki payı yıllar itibariyle artış gösteren personel giderlerinin önümüzdeki yıllarda bütçe verilerine olumsuz yansımasından endişe duyuluyor.
Bu yılın ilk 4 ayında 1.91 trilyon lira personel giderleri ile 1.3 trilyon lira faiz giderlerinin toplamı 3.04 trilyon lira olan harcamanın bu dönemde tahsil edilen 4 trilyon 372 milyar liraya oranı yüzde 70’e karşılık geliyor. Yani her 100 liralık verginin yaklaşık 70 lirası personel ve faiz giderlerine gitmiş. Ortaya çıkan bu tablo, bütçe yapısının bozulmasının yanı sıra sürdürülebilir olmasını da zorlaştırıyor.
Bu nedenle ekonomi yönetiminin vakit geçmeden bir an önce bu olumsuz bütçe yapısının değişmesi ve iyileştirilmesi için çözüm üretmesini diliyoruz.
Kaynakça :
(*) bigpara