Elazığ’a önemli eserler kazandıran merhum heykeltıraş Nurettin Orhan’ın Aile Parkı’ndaki ilk Çayda Çıra Heykeli ile İstasyon Kavşağı’ndaki Değirmen Çekenler Heykeli yıllardır kayıp. Ayakta kalan Belek Gazi Anıtı’nda ise dikkat çeken deformasyonlar bulunuyor. At figürünün erkeklik organı kısmındaki deformasyonun ne zaman ve hangi nedenle oluştuğu bilinmezken, anıtın altında sanatçının adı, yapım tarihi ve eser tarihçesini anlatan herhangi bir bilgilendirme panosu da yer almıyor.
Elazığ’ın kültürel hafızasına damga vuran, merhum öğretmen, ressam ve usta heykeltıraş Nurettin Orhan tarafından kente kazandırılan eserler yeniden gündemde. TURAN Gazetesi’nin 2022 yılında “Heykeller Nerede?” başlığıyla kamuoyuna taşıdığı dosya haberin üzerinden yıllar geçmesine rağmen, kayıp heykellerin akıbetine ilişkin belirsizlik sürüyor.
İstasyon Kavşağı’nda bulunan “Değirmen Çekenler” heykelinin alt geçit çalışmaları sırasında kaldırılmasının üzerinden yaklaşık 8 yıl geçti. Buna rağmen eserin nerede olduğu kamuoyuna açıklanmadı. Aile Parkı’ndaki ilk Çayda Çıra Heykeli ise yıllar önce kaldırılarak ortadan kaybolmuştu.
KAYIP HEYKELLERDEN HÂLÂ HABER YOK
2022 yılında TURAN Gazetesi’ne konuşan ressam ve heykeltıraş Uygur Orhan, babası Nurettin Orhan’ın Elazığ’a armağan ettiği eserlerin korunmasını ve kaybolan heykellerin yeniden gün yüzüne çıkarılmasını istemişti.
Ancak aradan geçen yıllara rağmen Değirmen Çekenler Heykeli’nin akıbetine ilişkin kamuoyuna yapılmış resmi ve kapsamlı bir açıklama bulunmuyor.
BELEK GAZİ ANITI DA YIPRANIYOR
Nurettin Orhan’ın günümüze ulaşan en önemli eserlerinden biri olan Belek Gazi Anıtı da dikkat çeken eksikliklerle gündeme geliyor.
Anıtın yüzeyinde yılların etkisiyle oluşan yıpranmalar görülürken, kaidesinin zaman içerisinde yapay mermer benzeri malzemelerle kaplandığı dikkat çekiyor.
Bunun yanı sıra, at figürünün erkeklik organı kısmındaki deformasyonun ne zaman ve hangi nedenle oluştuğu bilinmezliğini korurken, bu müdahalenin kim ya da kimler tarafından yapıldığına ilişkin herhangi bir açıklama da bulunmuyor.
ESERİN ALTINDA SANATÇISININ ADI BİLE YOK
Belek Gazi Anıtı’nın bulunduğu alanda, eserin kim tarafından yapıldığını, hangi tarihte tamamlandığını ve taşıdığı sanatsal değeri anlatan herhangi bir bilgilendirme panosu ya da eser künyesi bulunmuyor.
Elazığ’ın önemli simgelerinden biri olmasına rağmen ziyaretçiler, bu anıtın usta heykeltıraş Nurettin Orhan tarafından yapıldığını dahi öğrenemiyor.
UYGUR ORHAN’DAN YETKİLİLERE ÇAĞRI
2022 yılında TURAN Gazetesi’ne konuşan Uygur Orhan, kayıp eserlerin yeniden gün yüzüne çıkarılması için şu çağrıda bulunmuştu:
“Biz diyoruz ki iki tane heykelimiz var. Birincisi 1963 yılında Yıldızbağları çöplüğüne atılan Aile Parkı’ndaki Çayda Çıra heykelimizi yeniden yapalım, anısını koruyalım. İkincisi de İstasyon Caddesi Kavşağı’ndaki Değirmen Çekenler heykelimizi başka bir yerde değerlendirelim. Biz bu heykellerimizi geri istiyoruz. Hiçbir yer yoksa bizim bahçemize koysunlar. Onlar koruyamamışsa biz koruyabiliriz.”
“NEDEN BABAMIN ADI BİR YERDE YOK?”
Uygur Orhan, Elazığ’a önemli eserler kazandıran babasının adının şehirde yaşatılmamasını da eleştirerek şu ifadeleri kullanmıştı:
“Her yerde önemli isimlerin adları var. Neden babamın adı bir yerde yok? Yaptığı eserlerin altında neden sanatçısının adı, yapılış tarihi ve imzası bulunmuyor? Bunlar çok basit çalışmalarla yapılabilir. Neden ihmal ediliyor?”
“NURETTİN ORHAN KÜLTÜR SANAT EVİ KURULABİLİR”
Uygur Orhan, babasının anısını yaşatacak bir Nurettin Orhan Kültür Sanat Evi kurulmasını önererek, burada sergiler düzenlenebileceğini, gençlere resim ve heykel eğitimi verilebileceğini ve Elazığ’ın kültürel mirasına önemli katkılar sunulabileceğini ifade etti.
“YENİ ESERLERİ YENİDEN KAZANDIRABİLİRİZ”
Ankara’da sanat çalışmalarını sürdüren Uygur Orhan, babasının kültürel mirasını yaşatmaya devam ettiğini belirterek, Değirmen Çekenler heykelinin maketlerinin elinde bulunduğunu, istenmesi hâlinde Elazığ kültürünü yansıtan yeni eserleri yeniden üretebileceklerini söyledi.
CEVAP BEKLEYEN SORULAR
Aradan geçen yaklaşık 8 yıla rağmen kamuoyu şu soruların yanıtını bekliyor:
* Değirmen Çekenler Heykeli bugün nerede?
* İlk Çayda Çıra Heykeli’nin akıbeti ne oldu?
* Belek Gazi Anıtı’ndaki deformasyon nasıl oluştu?
* Anıt neden restore edilmiyor?
* Eserlerin altında neden sanatçı künyesi ve bilgilendirme panoları bulunmuyor?
* Elazığ’a önemli eserler kazandıran Nurettin Orhan’ın adı neden şehirde yaşatılmıyor?
Bir şehrin hafızası yalnızca tarihi yapılarla değil, sanat eserleriyle de yaşar. Bugün kayıp olan heykellerin bulunması, mevcut eserlerin ise aslına uygun şekilde korunarak gelecek nesillere aktarılması, yalnızca bir sanatçının hatırasına değil, Elazığ’ın kültürel mirasına karşı da önemli bir sorumluluk olarak görülüyor.
Elazığ’ın kültürel kimliğinin önemli parçaları arasında yer alan Nurettin Orhan’ın eserlerinin korunması, kayıp heykellerin akıbetinin açıklanması ve mevcut eserlerin hak ettiği değeri görmesi yönündeki beklenti ise yıllardır devam ediyor.