2025 yılı gelirlerinin beyan edildiği 2026 Mart ayında gelir vergisi mükellefleri 5 milyon 457 bin gelir vergisi beyannamesi vererek rekor kırdı. Böylece gelir vergisi beyanında tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşıldı. Bu dönemde 401 bin mükellef kira, ücret ve benzeri gelirlerden dolayı ilk kez beyanname verdi.
Ticari, zirai ve serbest meslek faaliyetlerinden dolayı beyanname veren gelir vergisi mükelleflerinin yanı sıra kira, ücret, menkul sermaye iradı ve benzeri kazançlardan oluşan gelirlerinden dolayı mükelleflerin verdikleri yıllık gelir vergisi beyanname sayısında son üç yılda dikkat çeken bir artış görüldü. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın verilerine göre, 2024 yılında 4.4 milyon beyanname verilirken bu yıl verilen beyanname sayısı yüzde 24 artarak 5 milyon 457 bin ile rekor düzeye ulaştı. Bu beyannamelerin 2 milyon 899 bini ticari, zirai ve serbest meslek erbabı, 2 milyon 558 bini ise kira, ücret ve benzeri gelir elde edenler tarafından verildi. Beyan edilen toplam vergiye tabi gelir (gelir vergisi matrahı) 2024 yılında 1 trilyon 370 milyar iken, bu yıl 2 trilyon 355 milyar liraya yükseldi. 2023 yılında bu 669 milyar lira idi. Hesaplanan vergi tutarı da 2023 yılı için 202 milyar lira, 2024 yılı için 411 milyar lira olarak bütçede yer aldı. Bu tutar, geçen yıl elde edilen kazançlara yönelik olarak, üç yıllık dönemde yüzde 247 artış göstererek 702 milyar liraya çıktı.
Ticari, zirai ve serbest meslek kazancı elde eden mükelleflerin beyan ettiği vergiye tabi gelir (matrah) tutarı 2023 dönemimde 270.4 milyar lira, 2024 döneminde 512.9 milyar ve 2025 yılında 897.3 milyar liraya ulaştı. Böylece, son üç yıllık dönemde bu mükellefler tarafından beyan edilen matrahta yüzde 232 artış görüldü.
Kira, ücret ve benzeri gelir elde eden mükellefler tarafından 1 trilyon 458 milyar lira matrah beyan edilirken, hesaplanan vergi tutarı 446 milyar lirayı buldu. Buna göre, beyan edilen matrah artış oranı geçen yıla göre yüzde 70, bir önceki yıla göre ise yüzde 265 oldu. Hesaplanan vergi tutarındaki artış geçen yıla göre yüzde 67 olarak belirlendi. (*)
Burada dikkat çeken konu; 2025 döneminde ticaret ve serbest meslek erbabının beyan ettiği vergiye tabi gelir (matrah) 897.3 milyar lira olurken, kira, ücret ve benzeri gelir elde edenlerin beyan ettiği matrahın 1 trilyon 458 milyar lira olması.
Bu, ticaret, ziraat ve serbest meslek erbabının yaklaşık yüzde 12’sinden daha az sayıdaki kira, ücret ve benzeri gelir elde eden mükelleflerin ticari kesime göre yüzde 60’ın üzerinde yani 561 milyar lira daha fazla gelir beyan etmeleri ve daha fazla vergi ödemeleri anlamına geliyor.
Ülkemizde vergi gelirlerinin yaklaşık yüzde 65-70’inin Katma Değer Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi gibi dolaylı vergilerden oluştuğu dikkate alınırsa, kazanç üzerinden alınan vergiler yerine harcama ve tüketimden vergiler alınması ve toplanan gelir vergisinin daha çok ücret, kira ve benzeri gelir elde eden mükellefler tarafından ödenmesi vergi yükünün eşit dağıtılmadığını göstermektedir.
Oysa, vergi politikalarının temel amacı fiskal nitelikte değil, gelir dağılımını düzeltici ve vergi yükünün eşit dağıtılmasına yönelik olmasıdır.
Kaynakça :
(*) kamudanhaber.net