Günümüz Eğitiminde İrfan Mektebini Yeniden Kurmak
Müfredatta Değer Tasarımı
Bugünkü eğitim sisteminde "değerler eğitimi"ne yer verilmekte ve sıkça kullanılan bir söylem olarak öne çıkmaktadır. Şikȃyetler, değerler eğitiminin çoğu zaman soyut bir söylem olarak kaldığı yolundadır.
Bu sebeple, günümüz programlarında bulunmadığı tespit edilen özgün Türk kültür değerlerinin mutlaka müfredata konulması edilmesi gerekmektedir.
Bu durumda; dersler yalnızca bilgi aktarımı şeklinde değil; örnek olay analizi, drama, hikâye, atasözü yorumlama gibi bütüncü yordamlarla gerçekleştirildiği takdirde kalıcı sonuçlar verecektir.
Mesela “Karagöz-Hacivat”, “Orta Oyunu”, “Meddah” gibi geleneksel Türk gösteri sanatları; değer aktarımında bugün de işlevsel olabilecek pedagojik araçlardır.
Keza Türk müziği koroları yoluyla birlikte etkinlik yapma; Türk halk oyunları icrası yoluyla kol kola, omuz omuza hareket etme; mensubiyet duygusunu geliştirme ve sosyalleşmeyle birlikte bireyin kendisini değerli hissetmesine yardımcı olacaktır.
Okul İkliminin Onarımı
Okul iklimi, öğrencinin de öğretmenin de kendini güvende, değerli ve ait hissettiği bir ortam olmalıdır. Çünkü okul ortamı, içinde bulunan her bir fert için, güven ortamıdır. Bu iklimi inşa etmenin yolu; kural ve yaptırımlardan önce ilişki kurmakla, güvenden önce güvenilir olmakla başlar. Bu da, eğitim söz konusu olduğunda, toplumun bütün fertlerinin, şuurlu bir şekilde, birlikte hareket etmesinden geçer.
Okullarda şiddeti önlemede bir başka önemli etken de, okul çalışanları ile öğrenciler arasında kurulan güven verici ve destekleyici bağdır. İrfan mektebinin zemini, beton binalar değil, kalp-yürek- gönül iklimidir.
Rehberlik ve Ruh Sağlığı Altyapısı
Bilindiği üzere, ani öfke patlamaları, içe kapanma ve sosyal izolasyon, çoğu zaman yeterince ciddiye alınmayan kritik uyarı işaretleridir. Başta ebeveynler olmak üzere, öğretmen, idareci ve okul çalışanlarının bu uyarı işaretlerini görmeleri çok önemlidir. Çünkü erken müdahale; yalnızca psikolojik danışmanlık birimlerinin varlığıyla değil, öğretmen, yönetici ve çalışanların bu işaretleri tanıyıp, zamanında yönlendirme yapabilmesiyle anlam kazanır. Türk töresinde "yardım etmek" bir seçenek değil toplumsal bir ödevdir. İrfan mektebinde bu ödev rehberliğin kurumsal boyuta taşınmasıyla anlamlı olur.
SONUÇ YERİNE
Siverek ve Kahramanmaraş'ta öğretmenimizi ve öğrencilerimizi kaybettik. Bu kayıplar; eğitim sistemimizin ruhunu, baştan sona, yeniden masaya yatırmamızı zorunlu kılan trajik birer uyarı olmuş ve bizleri yasa boğmuştur.
Türk töresi, otantik eserlerin sergilendiği bir kültür müzesi değildir. O, her çağda yenilenen ve varlığını devam ettiren ezeli bir bilgelik kaynağıdır. Çocuklara yalnızca bilgi vermekle yetinen, ama onları insan-iyi insan kılmayan bir sistem; nihayetinde kendi içinde şiddet üretecektir.
Alp-Bilge (Alperen) ideali; cesur, ama merhametli; güçlü, ama adil; bilgili, ama erdemli bir insan tipi ortaya koymaktadır. Bu tipin yeniden inşası, hem bireysel hem de toplumsal iyileşmenin (şifanın) başlangıç noktasıdır.
Tekrar ifade edelim ki; “İrfan Mektebi”, beton duvarlar arasında değil; aile, yönetici ve öğretmen ile öğrenci arasındaki güven bağında, okul koridorlarında ve sınıfın dört duvarında yaşayan töre ruhunda, ailenin verdiği ilk değer telkininde hayat bulur. Bu mektepte çocukların ve gençlerin fikirleri de bulunmalıdır.
Bu ruhu diriltmek için ne milyar liralık bütçeler ne de kapıya dikilen güvenlik kameraları yeterlidir. Gereken şey; okul öncesinden lisansüstüne kadar, eğitimde hikmet ve irfanın yeniden tahta oturtulmasıdır.
Çocuklarımız ve gençlerimize şu düsturu öğretmeliyiz:
"Güç kasta veya silahta değil, karakterdedir."
Bu sıradan veya öylesine söylenmiş bir söz değil, Türk töresinin 10.000 yılda tekemmül etmiş hükmüdür.
Esen kalınız…
YARARLANILAN KAYNAKLAR
AKSOY, İlhan (2011), “Türklerde Aile ve Çocuk Eğitimi”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt 4, Sayı 16, s. 11Ȭ19.
DEMİR, A. (2020). Ahlak gelişimi ve toplumsal değerler. Eğitim ve Toplum Yayınları.
KAYA, M. (2018). Tradition, morality and solidarity in Durkheim’s theory. Sosyoloji Dergisi, 3(2), 1–20.
KOCA, Salim (2002), “Eski Türklerde Sosyal ve Ekonomik Hayat”, Türkler, Cilt III, AnȬ kara, Yeni Türkiye Yayınları, s. 15Ȭ37.
ÖZCAN, Azmi, 2026, İrfan, Türk Maarif Ansiklopedisi, (İrfan Maddesi) https://turkmaarifansiklopedisi.org.tr/irfan Ulaşım 9/05/2026:14.00
ÖZKAN, L. (2005). Antropoloji ve köy toplumları. Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 1–25.
Türkoloji Araştırma Grubu. (2022). Portal: Antropoloji.
TOKU, Neşet (2026), Sosyoloji bağlamında gelenek ve modernite, https://www.nesettoku.com.tr/?p=253 erişim 10/05/2026-15-18