2016’da yapılan yasal değişikliklerde, yabancılara, belirli bir miktar yatırım karşılığında Türk pasaportu alma ve vatandaşlık hakkı kazanma hükme bağlandı. Yani kaynak sağlamaya yönelik ülke yararına olmayan bir yasal değişiklik yapıldı. Bu durum 2006’dan beri aktif olarak devam etmektedir. Öyle ki 400.000 Amerikan Doları tutarında gayrimenkul satın alan, 500.000 ABD Doları karşılığında “Sabit Sermaye Yatırımı” ya da “Gayrimenkul Yatırım Fonu Katılma Payı” alan her yabancıya Türk pasaportu veriliyor. Üstelikte gayrimenkul satın alma bedeli 2022 yılına kadar sadece 250.000 Dolar idi. Yapılan eleştiriler üzerine bu rakam, 2024’de 400.000 dolara çıkarıldı.
Oysa hiçbir ülkede, 250 bin dolar ya da şu andaki fiyatı ile 400.000 dolar karşılığında ev satın alana hemen vatandaşlık verilmiyor. Sadece kalıcı oturma izni veriliyor. Yıllar boyu bazı koşulları yerine getirmeleri isteniyor. Önce yatırım yapmaları bekleniyor, bunun karşılığında vatandaşlık değil oturma hakkı veriliyor, vatandaş olmak için 7 yıl o ülkede konaklamak sonra da dil öğrenip vatandaşlık sınavına girmek gerekiyor. Kaldı ki Kanada ve bazı diğer ülkelerde, yabancılara gayrimenkul satışının tamamen yasaklandığı belirtiliyor.
Ayrıca birkaç yıl önce, Türkiye’den ev alan yabancıların bir süre sonra evi sattıkları, vatandaş olmayı bedavaya getirdikleri, Arap ülkelerinde, “250 bin dolar öde Türk vatandaşı ol” diye ülkemizin itibarını zedeleyici reklamlar yapıldığı basında yer almıştı.
Para karşılığı pasaport alma, özellikle Rusya, Azerbaycan ve bazı diğer ülkelerden, kendi ülkelerinde ki vergi v.s gibi yaptırımlardan kaçan oligarklar için Türkiye’yi bir cazibe merkezi yaptı. Türkiye’nin Bodrum, Antalya, İstanbul gibi kıyı yerleşimlerinde ev ve villa fiyatları, Türklerin alamayacağı fiyatlara ulaştı.
Öte yandan para karşılığı pasaport vermenin uluslararası diplomatik ve ekonomik riskler, kara para aklama şüpheleri, uzun vadeli ekonomik sıkıntılar ile Türkiye’nin itibarının yara alması gibi ciddi sakıncalar doğuracağı belirtiliyor. Aynı zamanda ülkenin güvenliğini tehdit edici olduğuna işaret ediliyor. Gelen yabancı paranın ani şekilde çekilmesi halinde ise konut fiyatlarında ani dalgalanmalar ve de durgunluk yaratması kaçınılmazdır. Bütün bunlara karşın ekonomistler tarafından, yakında çıkarılacak bir torba yasa ile Türkiye’ye yerleşecek yabancılara vergi teşviki sağlanacağı ifade ediliyor.
Para karşılığı vatandaşlık hakkı vermek, Türkiye’nin sosyal yapısını değiştirmeye, ülkenin geleceğini riske atmaya ortam yaratıcı, ülkenin örf ve adetlerine uzak işlemlerdir. Hukuki olabilir ama ahlaki, adil ve ülkenin ve toplumun çıkarlarına uygun değildir.