Elazığ'da faaliyet gösteren Scorpius Labs Akrep Yetiştiriciliği ve Zehir Sağım Tesisi, kuruluşunun birinci yılında bünyesindeki 5 bini aşkın akrepten elde ettiği zehrin ihracatı için çalışmalarını sürdürüyor. Tesiste bulunan tescilli halk arasında 'kara akrep' olarak bilinen, androctonus turkiyensis türü akreplerdan sağlanan zehir, işlenerek tıbbi ve biyoteknolojik alanlarda ham madde olarak değerlendiriliyor. Biyolog ve veteriner hekim denetiminde işletilen tesiste 3 bin 500 anaç ve 2 bin yavru akrep yer alıyor. Ortalama 15 ila 20 günde bir yapılan sağım işlemleri sonucunda elde edilen zehir, kullanım amacına göre sıvı olarak veya soğuk zincirle taşınmaya uygun liyofilize (kristalize) yöntemiyle hazırlanıyor. Üretilen zehir, kanser araştırmaları ve ilaç üretimi, MS ve epilepsi gibi nörolojik hastalıkların tedavisi, antibakteriyel, antiviral ve antifungal ilaçlar, biyoteknolojik enzim üretimi ile dermokozmetik ürünlerinin içeriğinde kullanılıyor. Ar-Ge faaliyetlerini üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarıyla yürüten tesis yönetimi, elde edilen ham maddenin ihracatı kapsamında Almanya, Fransa ve Singapur merkezli ilaç ve biyoteknoloji firmalarıyla görüşmelerini sürdürüyor. Anlaşmaların sağlanması halinde tesisten ilk yurt dışı sevkiyatının yapılması planlanıyor.

'Tesisimizde 5 binden fazla akrep bulunuyor'

Tesisin mevcut kapasitesi ve yürütülen faaliyetler hakkında bilgi veren Scorpius Labs Yönetim Kurulu Başkanı Onur Şahin, ' Elazığ'da kurmuş olduğumuz tesisimiz Scorpius Labs adı altında birinci yıl içerisinde şu anda akrep yetiştiriciliği ve zehir sağım tesisimiz bulunmaktadır. Tesisimizde 3 bin 500 anaç akrep, 2 bine yakın da yavru akrebimiz olmak üzere toplamda 5 bin ile 5 bin 500 arasında akrep yer almaktadır. Akrebimizin türü androctonus crassicauda, yeni tescilli ismi ise androctonus turkiyensis'tir. Tesisimizde şu anda ortalama 15-20 günde bir akrep sağım işlemi yapılmakta ve aynı zamanda akreplerimizin yemlemesi, sulaması yapılmaktadır. Tesisimizde bir biyoloğumuz, bir veteriner hekimimiz olarak faaliyetimizi sürdürmekteyiz' dedi.

'Yurt dışındaki firmalarla görüşme aşamasındayız'

Tesisin Elazığ'da kurulma nedenlerine ve ihracat hedeflerine değinen Başkan Şahin, ' Tesisimizi Elazığ'da kurmamızın amacı, Elazığ'ımızın hem iklim hem de doğal kaynaklarının sürdürülebilir bir şekilde yapılması hem de diğer bir avantajı ise tarım ve hayvancılıktan ziyade biyoteknoloji alanında da tüm dünyaya kendisini sağlaması ve bu konuda çalışmalar yapmasıdır. Yine üniversitelerle ve sivil kuruluşlarla araştırma ve Ar-Ge çalışmalarımızı yapmaktayız. Tesisimiz sadece ham madde üretimi olarak faaliyet göstermektedir. Yine buradan, Almanya, Fransa ve Singapur'daki firmalarımızla görüşme aşamasındayız. Oradaki firmalarımızla anlaşma sağlamamız durumunda Elazığ'dan yurt dışına inşallah ihracata da başlayacağız' şeklinde konuştu.

'Kuyruk ve kıskaç yapısının farklılığıyla yeni bir tür tescillendi'

Biyolog Derya Aslan ise tesis bünyesinde çalışılan akrep türünün biyolojik özelliklerini değinerek, 'Burada akrep zehrinin sağım işlemleri yapılmakta ve türümüz androctonus turkiyensis. Bu tür, androctonus cinsinden geliyor ve bu bölgede, özellikle Doğu ve Güneydoğu bölgesinde veya Suriye, İran civarlarında üreyen, var olan bir cins. Ama kıskaç yapıları, kuyruk yapıları gereğince bu cinsin aynı zamanda Türkiye'de kuyruk ve kıskaç yapılarının farklılığından dolayı yeni bir tür tespit edildi ve şu an bizim de çalıştığımız akrep türümüz androctonus turkiyensis adı verilen bir akrep türü üzerinde çalışmalarımız devam ediyor. Bu türün sağım işlemleri yapılıyor ve bu sağım işlemleri sırasında elde ettiğimiz venomlar yani zehirler ya sıvı formatta ya da liyofilizasyon dediğimiz kristalize formlarda elde ediliyor. Kristalize form aynı zamanda ulaşım açısından dünya genelinde birçok yere ulaştırılması açısından soğuk zincir yöntemiyle çok daha büyük avantajları olduğunu ama likit sisteminin de birçok araştırmada kullanıldığına şahit olunmuştur. Birçok kanser araştırmalarında, kanser ilaçları kullanımında içerisinde bulunan peptitler sayesinde venomun birçok ilaç üretimi gerçekleşmiş. Bununla birlikte birçok biyoteknolojik çalışmalarda enzim üretiminde artı cilt bakım ürünlerinde özellikle dermokozmetikte çok fazla bir kullanım alanına sahip olan peptitleri içermekte. Aynı zamanda mantar, virüs, bakteri gibi hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlarda ve bununla birlikte nörolojik hastalıklar, MS, epilepsi gibi hastalıkların ilaçlarının üretimlerinde biz akrep venomlarından faydalandığını ifade edebiliyoruz' diye konuştu.

Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü yeni teknolojik yatırımlarla vatandaşların sağlık hizmetlerine daha kolay ve etkin bir şekilde ulaşmasını sağlamaya devam ediyor. Kamu ve özel sektör iş birlikleriyle gerçekleştirilen sosyal sorumluluk projelerinden biri kapsamında müdürlük envanterine kayıtlı olan aracın yeniden dizayn edilmesi sonucunda hazırlanan Mobil Ağız ve Diş Sağlığı Aracı, Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesine teslim edildi.

Özellikte ağız ve diş sağlığı hizmetlerine ulaşamayan dezavantajlı ve kırsal kesimdeki vatandaşlara yerinde muayene, tarama ve temel diş tedavisi verilecek. Bununla birlikte toplum ağız ve diş sağlığına önemli katkı sağlanacak. Mobil ağız ve diş sağlığı aracının teslim törenine; İl Sağlık Müdürü Dr. Emrah Gecekuşu, hizmet başkanları, Ağız ve Diş Sağlığı Hastalıkları Hastanesi Başhekimi Dr. Ali Oğuz Poyraz ve kurum idarecileri, Elazığ Fethi Sekin Şehir Hastanesi idarecileri ve çalışanlar katıldı.

Teslim töreninde, sağlık hizmetlerinin erişilebilir ve etkin sağlık hizmeti sunumunun önemine dikkat çekildi.

Elazığ İl Sağlık Müdürü Dr. Emrah Gecekuşu'nun başkanlığında, Elazığ Fethi Sekin Şehir Hastanesi'nde Koordinasyon Kurulu Toplantısı gerçekleştirildi. İl Sağlık Müdürlüğü hizmet başkanları ve idarecileri ile hastane yönetimi ve yüklenici firma yetkililerinin katıldığı toplantıda, hastanede sunulan sağlık hizmetlerinin mevcut durumu kapsamlı şekilde değerlendirildi.

Toplantıda ayrıca sağlık hizmetlerinin sunumunda karşılaşılan sorunlar ele alınarak çözüm önerileri üzerinde görüş alışverişinde bulunuldu. Hastanenin hizmet kalitesinin daha da artırılması, mevcut çalışmaların etkin şekilde yürütülmesi ve önümüzdeki dönemde hayata geçirilmesi planlanan çalışmalar da toplantının gündeminde yer aldı.

Gerçekleştirilen değerlendirmeler doğrultusunda, sağlık hizmetlerinin daha etkin, kaliteli ve kesintisiz şekilde sunulmasına yönelik çalışmaların sürdürüleceği belirtildi.

Elazığ Medilines Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Ersin Şükrü Erden, yaz mevsiminde artan hava sıcaklarından dolayı klimalı ortamları tercih eden vatandaşlara uyarılarda bulundu.

Bakımsız klimaların çok ciddi hastalıklara yol açacağını aktaran Doç. Dr. Ersin Şükrü Erden, 'Yaz aylarında serinlemek için evde, iş yerleri ve arabalarda yoğun olarak klima kullanmak zorunda kalıyoruz. Dikkat etmeksizin gereksiz önlemleri almaksızın klimaya maruz kaldığımız zaman birçok sağlık problemleriyle karşı karşıya kalabiliyoruz. Özellikle bağışıklığı zayıf kişiler, yaşlılar, çocuklar ve kronik solunum yolu hastalığı olan kişiler, klimalar açısından daha yüksek risk altında olan kişilerdir. Klima kullanımından dolayı üst solunum yolu enfeksiyonları, gribal enfeksiyonlar, sinüzit atakları, astım atakları, alerjik reaksiyonlar ve lejyoner hastalığı gibi önemli hastalıklara sebep olabilmektedir. Lejyoner hastalığı halk arasında yaz zatürresi ya da klima hastalığı olarak bilinmektedir. Özellikle bakımı yapılmayan klimalar başta olmak üzere nemli ortamlarda bu hastalığın etkini lejyonella bakterisi üremekte ve buralardan yayılan su buharı yoluyla bulaş gerçekleşerek hastalığa sebebiyet verebilmektedir. Bu hastalık, zamanında teşhis alıp tedavi edilmezse çok ağır tablolara yol açabilmektedir. Özellikle yoğun bakım yatışları ve ölüme neden olabilmektedir' diye konuştu.

'Serinleyeyim derken hayatı tehdit eden hastalıklarla karşılaşabilirler'

Konuşmalarını sürdüren Göğüs Hastalıkları Uzmanı Erden, 'Lejyoner hastalığında gördüğümüz belirtiler, yüksek ateş, baş ağrısı, kas-eklem ağrıları, kuru öksürük bazen balgamlı öksürük, ishal, bulantı-kusma ve bilinç bulanıklığı gibi belirtilerdir. Hastalığın tedavisi, doktor kontrolünde tamamen yapılabilmektedir. Hastanın yaklaşık 2-3 haftalık tedaviyle hastalarımız tamamen iyileşebilmektedir. Klima hastalıklarından korunmak için, yapabileceğimiz en önemli unsurlardan birisi, klimanın düzenli aralıklarla bakımının yapılmasıdır. Klima hava akımının direkt önünde durulmaması çok önemli. Beraberinde klima kullanımında başka husus dış ortam sıcaklığına göre, klimalı ortamın dış ortama göre 5-7 derece daha altında olması daha fazla soğuk havanın tercih edilmemesi gerekiyor. Klima önünde serinleyeyim derken hayatı tehdit eden hastalıklarla karşılaşabilirler. Bu hastalıkların en önemlisi bahsettiğim gibi lejyoner hastalığıdır' ifadelerini kullandı.

Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü tarafından, 1-7 Ağustos Emzirme Haftası kapsamında emzirme konusunda toplumsal farkındalığı artırmak ve anne sütüyle beslenmeyi teşvik etmek amacıyla bilgilendirme etkinliği gerçekleştirildi. Elazığ'da faaliyet gösteren bir alışveriş merkezinin girişinde stant çalışması şeklinde düzenlenen etkinlikte, vatandaşlara emzirmenin önemi ve doğru uygulamalar hakkında kapsamlı bilgiler verildi.

El broşürlerinin de dağıtıldığı etkinlikte, vatandaşların soruları uzman sağlık personeli tarafından yanıtlanırken, anne sütünün bebeklerin sağlıklı büyüme ve gelişmesindeki vazgeçilmez rolüne dikkat çekildi.

Fırat Üniversitesi Hastanesi Radyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Yıldırım, paratiroit bezleri, paratiroit adenomu ve cerrahisiz tedavi yöntemlerinden biri olan paratiroit ablasyonu hakkında açıklamalarda bulundu.

Yıldırım, 'Paratiroit bezleri boyunda, tiroid bezinin arkasında yer alan küçük bezlerdir. Bu bezler vücuttaki kalsiyum dengesinin düzenlenmesinde önemli görev üstleniyor. Paratiroit bezlerinden birinde gelişen iyi huylu büyüme, yani paratiroit adenomunun, gereğinden fazla parathormon salgılayarak kandaki kalsiyum seviyesini yükseltebilir. Bu durum, hastalarda böbrek taşı, kemik erimesi, kemik ve eklem ağrıları, kas güçsüzlüğü, halsizlik, unutkanlık ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen birçok sağlık sorununa neden olabilir. Günümüzde paratiroit adenomunun etkili yöntemlerle tedavi ediliyor, modern tedavi seçeneklerinden biri olan paratiroit ablasyonu cerrahi kesi gerektirmeyen bir yöntemdir. İşlem sırasında ultrason eşliğinde ince bir iğne yardımıyla adenomun içine ulaşılıp uygulanan ısı enerjisi sayesinde yalnızca hastalıklı dokunun hedef alınarak tedavi edildiğini paratiroit ablasyonu genellikle lokal anestezi altında gerçekleştirilir. İşlem ise yaklaşık 20 ila 30 dakika sürmesinin ardından hastalar aynı gün taburcu olabiliyor. Özellikle ameliyat olması riskli olan, daha önce boyun bölgesinden ameliyat geçiren veya cerrahi tedaviyi tercih etmeyen uygun hastalar için paratiroit ablasyonu önemli bir alternatiftir. Her hasta bu yöntem için uygun olmayabilir, tedavi kararı hastanın klinik durumu ve görüntüleme bulgularının birlikte değerlendirilmesiyle veriliyor. En uygun tedavi yöntemi uzman hekimler tarafından yapılan değerlendirme sonucunda belirlenir' ifadelerini kullandı.

Elazığ Medilines Hastanesi Kulak Burun ve Boğaz Uzmanı Op. Dr. Ahmet Sacit Özbay, havaların ısınmasıyla birlikte burun kanamalarında artış yaşandığını aktardı. Özbay, 'Burunun iç yapıları, vücudun kılcal damar ağı yönünden en zengin bölgelerinden birisidir. Burun içi, dışarıya açık bir ortam olduğu için kolaylıkla buralar tahriş olabilmektedir. Bu nedenle burun kanamalarını sıklıkla görebilmekteyiz. Burun kanamalarını biz iki kategoriye ayırıyoruz. Bir, burundan kaynaklanan sebepler. Bunlar arasında buruna direkt gelen darbeler, burundaki kemik eğiklikleri, burunu parmakla karıştırma ve sıcak havalardan tahriş olma gibi sebepler sayılabilir. İkinci olarak da burun dışı nedenlerdir. Bunlar kontrolsüz hipertansiyon, kan sulandırıcı ilaçların kullanılması, pıhtılaşmaya sebep olan kan hastalıkları, bu bölgenin lokal tümörleri sayılabilir' diye konuştu.

'15 dakika sıkmak suretiyle kanamayı baskı altına almak gerekiyor'

Dr. Özbay, 'Yazın burun kanamaları neden artıyor? Artan hava sıcaklıklarıyla birlikte nem oranlarının azalması, özellikle klimaların da kullanılmasıyla birlikte burun içerisinde bulunan kılcal damar bölgesindeki mukoza dediğimiz deride kuruma ve kabuklanma olur. Bu da kılcal damarların daha kolay ve rahat kanamasına sebep olur. Bu nedenle yaz aylarında bu kanamaları daha sık görebilmekteyiz. Kanama olduğunda sakin olmamız gerekiyor. Çünkü burun kanamaları çok büyük oranda evde durdurulabilecek kanamalardır. Öncelikle burunu ve vücudu doğru pozisyona getirmek lazım. Vücudu dik hale getirdikten sonra başı öne eğmek lazım. İkinci aşama da burnun yumuşak kısımlarını iki parmak arasına alıp, aralıksız 15 dakika sıkmak suretiyle kanamayı baskı altına almak gerekiyor' şeklinde konuştu.

'Sıkacağımız yer burnun alt kısmıdır'

Yapılan yanlışları dile getiren Özbay, 'Burada genel olarak yapılan yanlış, burunun üst kısımlarının sıkıldığını görüyoruz. Buraların sıkılmasının kanamanın durdurulmasında bir faydası yoktur. Sıkacağımız yer, burnun alt kısmıdır. İkinci olarak da başı öne eğmek yerine, arkaya eğerek yanlışlık yapılıyor. Burun kanamaları bahsettiğimiz basit yöntemlerle durmuyorsa, kanamanın yanında kan sulandırıcı ilaçlar kullanılıyorsa veya yüksek tansiyon varsa özellikle genizden olan kanamalar daha önemlidir. Bu durum yaşandığında mutlaka kulak, burun ve boğaz doktoruna müracaat edilmelidir. Ayrıca kanama önden olsa dahi haftada birkaç kez yaşanıyorsa da doktora görünmelidir. Kanama olmaması için özellikle sıcak havalarda güneşin yoğun olduğu zamanlarda dışarı çıkılmamalıdır. Şapka ve koruyucular kullanılmalıdır. Burnun içi de nemli tutulmalıdır. Eğer burnumuz kanıyorsa paniklemeyeceğiz. Başı doğru pozisyona getirerek burnumuzun ucunu parmaklarımızın arasına alarak 15 dakika sıkacağız' ifadelerini kullandı.

Fırat Üniversitesi Hastanesi Romatoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ahmet Karataş, biyolojik ilaçlar hakkında bilgiler verdi.

Karataş, 'Biyolojik ilaçlar, vücudumuzdaki iltihaplanma sürecini çok daha hedefe yönelik bir şekilde durduran akıllı tedavilerdir. Özellikle klasik romatizma ilaçları vücuda genel bir baskı uygularken bu akıllı tedaviler belirli bir protein yada hücreyi seçerek tedavi etmektedir. Bunu bir yangına benzetirsek, yangının tam çıktığı noktaya hedef alan önemli tedavilerdir. Biz iltihaplı eklem romatizması, omurga ve sedef romatizması, damar iltihaplanması gibi birçok hastalıkta kullanıyoruz. Öncelikle bu tedavilere geçmiyoruz. Klasik anlamda bildiğimiz ilaçları öncelikle veriyoruz. Bu ilaçlara yanıt alamadığımızda, hastalık aktivitesi yüksek olduğunda bu biyolojik ilaçlara o zaman geçiyoruz. Bu ilaçlar son çare değil ama doğru zamanda başlandığı zaman oldukça etkili ve güçlü tedavilerdir. Hastaların yıllarca sabah yataktan kalkamıyorum, ellerimi açıp kapayamıyorum, bel ağrılarımdan dolayı geceleri uyuyamıyorum diyen birçok hastamız oldu. Bu hastalarda hayat kalitesi köklü bicinde değiştirdiği görüyoruz. Sandalyeye bağlı kalan hastaların tekrar yürümeye başladığını, işine geri döndüğünü ve çocuğuyla oynayabildiğini görüyoruz. Her hastada aynı yanıtı alamayabiliyoruz ama bu hastalarda özellikle takip çok önemli. Sonuçların etkileyici olduğunu söyleyebiliriz' diye konuştu.

Fırat Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Akbulut, tüm Türkiye'de etkisini arttıran sıcaklıklar hakkında değerlendirmelerde bulundu. İklim değişikliğinin artık yalnızca çevresel bir sorun olmaktan çıktığını ve insan sağlığını doğrudan tehdit eden önemli bir halk sağlığı problemine dönüştüğünü belirten Prof. Dr. Mehmet Akbulut, 'Özellikle aşırı sıcaklıklar, bu tehdidin en görünür ve ölümcül sonuçlarından biridir. 1950'li yıllardan itibaren sıcak hava dalgalarının sıklığında, şiddetinde ve süresinde ciddi artış yaşandı. Küresel ölçekte yalnızca yüksek sıcaklıklar nedeniyle her yıl yaklaşık 17,5 milyon sağlıklı yaşam yıl kaybedildi, Türkiye'nin de içinde bulunduğu Avrupa dünyanın en hızlı ısınan kıtası konumuna gelmiştir. Tüm önleyici çalışmalara rağmen yalnızca 2022 yılında Avrupa'da aşırı sıcaklara bağlı olarak 60 binden fazla kişi yaşamını yitirdi. İklim değişikliği artık süreklilik kazanan bir halk sağlığı krizine dönüşmüştür' ifadelerini kullandı.

Aşırı sıcaklıkların neden olduğu sağlık sorunlarının önemli bir bölümünün kalp ve damar sistemi kaynaklı olduğunu dile getiren Dr. Akbulut, 'Sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte kalp-damar hastalıklarına bağlı ölüm ve hastalık oranlarında belirgin artış görülmeye başlandı. Yapılan araştırmaların, yerel eşik değerlerin üzerindeki her 1 derecelik sıcaklık artışı, kalp-damar hastalıklarına bağlı ölümleri yüzde 2,1 oranında artırdığını gösteriyor. Bu oranın inmede yüzde 3,8'e, akut koroner sendromlarda ise yüzde 3,5'e kadar yükseliyor. İnsan vücudunun sıcakla mücadele ederken ciddi bir fizyolojik yük altına giriyor. Sıcak havalarda damarlar genişleyerek, kan dolaşımının periferde gölleniyor ve bundan dolayı kalp daha hızlı çalışmak zorunda kalıyor. Özellikle altta yatan kalp ve damar hastalığı bulunan bireylerde bu durumun oksijen arz ve talep dengesini bozarak akut koroner sendromdan kardiyojenik şoka kadar uzanabilen ciddi tabloları tetikleyebilir' cümlelerini kullandı.

Terleme sonucu oluşan sıvı kaybının yeterince karşılanmamasının da riski artırdığını ifade eden Prof. Dr. Akbulut, 'Damar içi sıvı hacminin azalması kalbin yükünü artırdığı gibi başta böbrekler olmak üzere birçok organı olumsuz etkiler. Bu süreçte çoklu organ hasarına kadar ilerleyebilir. Artan kan yoğunluğu, sistemik inflamasyon ve pıhtılaşma eğilimi de trombotik olay riskini yükseltir. Sıcak havalar, ilaçların etkisini de değiştirebilir. Özellikle antitrombosit tedavi ve beta bloker kullanan hastalarda ölümcül olmayan kalp krizi riski anlamlı düzeyde arttı, bu ilaçların birlikte kullanımında riskin yüzde 75'e kadar çıkabildiğini söz konusu etkinin yalnızca ileri yaş grubunda değil, 25-59 yaş aralığındaki bireylerde de görülebilir. Sıcaklık artışı, hava kirliliği ile birleştiğinde etkisinin daha da artıyor. İnce partikül madde (PM2.5), azot dioksit ve ozon seviyelerinin yükseldiği günlerde hem kardiyovasküler hem de solunum sistemi kaynaklı ölümlerin arttığı bilimsel çalışmalarla ortaya konulmuştur. Isının ozon oluşumunu artırması sonucu kirleticilerin toksik etkilerini yükseltiyor. Kirleticilerin de vücudun sıcaklık düzenleme mekanizmalarını bozarak kalp üzerinde adeta 'çifte darbe' oluşturur. Riskin toplumun tüm kesimlerinde eşit dağılmıyor, düşük sosyoekonomik düzeye sahip bireylerin, sağlık hizmetlerine erişimi kısıtlı olanların ve uygun olmayan konut koşullarında yaşayan kişilerin daha büyük risk altında bulunuyor. Bu grupların daha az yeşil alan, daha fazla hava kirliliği ve belirgin kentsel ısı adası etkisine maruz kaldığını, iklim değişikliğinin diğer çevresel risklerle birleşerek kardiyovasküler kırılganlığı arttırıyor' sözlerini kullandı.

Elazığ Fethi Sekin Şehir Hastanesi'nde sağlık hizmetlerinin kalitesini artırmak, hasta ve çalışan güvenliğini en üst seviyede tutmak amacıyla hastane personeline yönelik 'Hastane Temizliği ve Enfeksiyon Kontrolü' konulu eğitim programı gerçekleştirildi. Eğitim, hastanenin Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Arzu Şenol tarafından verildi. Programa hastanenin farklı birimlerinde görev yapan çok sayıda sağlık çalışanı ve destek personeli katılım sağladı.

Eğitimde; hastane enfeksiyonlarının önlenmesinde çevre temizliğinin önemi, doğru temizlik ve dezenfeksiyon uygulamaları, kişisel koruyucu ekipmanların uygun kullanımı, el hijyeninin sağlık hizmetlerindeki kritik rolü ve atık yönetimi gibi birçok önemli konu ayrıntılı şekilde ele alındı.

Fırat Üniversitesi Hastanesi, Elazığ merkezli olmak üzere Bingöl, Muş, Tunceli, Bitlis, Erzincan ve çevre il ve ilçelere sağlık hizmeti veriyor. Bölgenin merkez üssü haline gelen ve tecrübeli kadrosu ile sağlıkta ön plana çıkan hastane gelişen teknolojiye de ayak uyduruyor. Bu çerçevede Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği'nde ilk defa robotik diz protezi ameliyatı gerçekleştirildi. Başarılı geçen operasyon sonrasında hasta sağlığına kavuştu.

Fırat Üniversitesi Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Erhan Yılmaz, 'Bugün Elazığ'da ve bölgemizde ilk kez robotik diz protezi ameliyatı gerçekleştirildi. Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği'nde yaklaşık 25-26 yıldır diz kireçlenmesi olan hastalara rutin olarak diz protezi ameliyatları yapılmaktaydı. Son yıllarda robotik cerrahinin tıp alanında yaygınlaşmasıyla birlikte diz protezi ameliyatlarında da robotik cerrahi ön plana gelmeye başladı. Robotik cerrahinin sonuçlarının daha iyi olması, hasta memnuniyetinin daha iyi olması nedeniyle bizde kliniğimizde bu uygulamayı hayata geçirmeye karar verdik. Bu kapsamda Kayseri'den Prof. Dr. Ahmet Güney'i davet ettik. Bugün ameliyathanemizde ilk robotik diz cerrahisi ameliyatımızı gerçekleştirdik. Böylece Elazığ'da ve bölgemizde robotik diz cerrahisi alanındaki ilk ameliyat başarıyla tamamlanmış oldu' dedi.

Kayseri'deki özel bir hastanede görev yapan Prof. Dr. Ahmet Güney ise yaklaşık üç buçuk yıldır diz protezi ameliyatlarını robotik yöntemle gerçekleştirdiklerini belirtti. Dünyadaki teknolojik gelişmelerin sağlık alanında da önemli yenilikleri beraberinde getirdiğini, kişiye özel tedavi uygulamalarının günümüzde ön plana çıktığını söyledi.

Robotik diz protezi uygulamalarında hastaların bağ dengesi ve anatomik yapılarının ayrıntılı şekilde değerlendirildiğini aktaran Prof. Dr. Ahmet Güney, 'Her hastaya özel cerrahi planlama yapıyoruz. Hatta aynı hastanın iki dizi arasında bile farklılıklar olabiliyor. Robotik teknoloji sayesinde bu farklılıkları tespit ederek kişiye özel uygulamalar gerçekleştirebiliyoruz' diye konuştu.

Fırat Üniversitesi'nde deneyimlerini paylaşmaktan duyduğu memnuniyeti dile getiren Prof. Dr. Ahmet Güney, robotik cerrahinin hastaların ameliyat sonrası ağrılarını azaltabildiğini, iyileşme sürecini hızlandırabildiğini ve fonksiyonel sonuçları iyileştirebildiğini, bu yöntemle hasta memnuniyetinin artırılmasının hedeflendiğini, gerçekleştirilen ameliyatların kısa ve uzun dönem sonuçlarının takip edilerek robotik cerrahinin sağladığı avantajların değerlendirileceğini ifade etti.

Robotik diz cerrahisinin bölgeye kazandırılmasının önemli bir adım olduğunu belirten Prof. Dr. Ahmet Güney, teknolojik gelişmelerin ülkenin her noktasındaki hastalarla buluşmasının sağlık hizmetlerinin kalitesini artıracağını, ayrıca Fırat Üniversitesi Hastanesi ile bilgi ve deneyim paylaşımının devam edeceğini belirterek, ihtiyaç duyulduğunda her zaman destek vermeye hazır olduklarını belirti.

Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü tarafından, bakanlık tarafından ülke genelinde başlatılan 'Her Gebeye Bir Ebe' uygulaması kapsamında koordinatör ebelere yönelik 'Güncelleme Eğitimi' düzenlendi. İl Sağlık Müdürü Dr. Emrah Gecekuşu' nun katılımı ve açılış konuşmasıyla başlayan eğitime; idareciler, ilgili birim sorumlu ve çalışanları, müdürlüğe bağlı sağlık tesislerinde ve özel hastanelerde görevli koordinatör ebeler katıldı.

Eğitim sırasında katılımcılara anne ve bebek sağlığının geliştirilmesi, normal doğumun desteklenmesi, riskli gebeliklerin erken tespiti ve yönlendirilmesi, doğum öncesi ve sonrası ev ziyaretleri, doğum korkusuyla baş etme yöntemleri, Gebe Okulu eğitimleri, emzirme ve ebelik hizmetlerinin güçlendirilmesi konularında bilgilendirmelerde bulunuldu.

Sağlık Bakanlığı tarafından ülke genelinde eş zamanlı olarak yürütülen 'Hareket Yaşını Öğren, Sağlıklı Yaşa' kampanyası çerçevesinde Elazığ'da başlatılan farkındalık etkinlikleri aralıksız devam ediyor. Kampanya çerçevesinde, vatandaşların yoğun olduğu alanlarda yapılan çalışmalarda ve kurulan stantlar üzerinden 'Hareket yaşınızı öğrenmek ister misin?' sorusuyla dikkat çekerek, bilgilendirme ve ölçümlerde bulunuldu.

Stantlarda görevli sağlık personeli tarafından yapılan ölçümlerde tek ayak üzerinde denge testi, kavrama kuvveti ölçümü ve 30 saniye otur-kalk testi gerçekleştirilerek katılımcıların hareket yaşı belirlenirken, katılımcılara sağlıklı Hayat Merkezlerinde sunulan hizmetler hakkında çeşitli bilgiler verildi.

Bir ay sürecek olan kampanya ile toplum genelinde hareketli yaşamın teşvik edilmesi ve kronik hastalık risklerinin azaltılması yanında bireylerin fiziksel uygunluk düzeylerinin belirlenmesi ve sağlıklı yaşam konusunda farkındalık oluşturulması hedefleniyor.

Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü tarafından, kanser tarama hizmetlerinin değerlendirilmesi ve sahadaki çalışmaların ele alınması amacıyla KETEM Bilgilendirme Toplantısı gerçekleştirildi. Toplantıya, İl Sağlık Müdürü Dr. Emrah Gecekuşu başkanlık etti. Toplantıya ayrıca Halk Sağlığı Başkanı ile Müdürlüğe bağlı Toplum Sağlığı Merkezleri ve Sağlıklı Hayat Merkezlerinde görev yapan kanser birimi sorumluları ve çalışanları katıldı. Toplantıda, KETEM faaliyetleri kapsamlı şekilde değerlendirildi. İl genelinde yürütülen kanser tarama hizmetleri, hedef nüfusa ulaşma oranları, saha çalışmaları ve farkındalık faaliyetleri ele alınırken, mevcut çalışmaların etkinliğinin artırılmasına yönelik görüş ve öneriler paylaşıldı.

Katılımcıların karşılıklı fikir alışverişinde bulunduğu toplantıda, erken teşhis ve tarama hizmetlerinin yaygınlaştırılması, vatandaşların kanser taramalarına erişiminin artırılması ve toplumda farkındalık düzeyinin yükseltilmesine yönelik yapılabilecek çalışmalar üzerinde duruldu.

Toplantı, kanserle mücadelede koruyucu sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi ve tarama programlarının daha etkin yürütülmesine yönelik değerlendirmelerin ardından sona erdi.

Fırat Üniversitesi Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Emrah Aytaç, sıcak havalarda nörolojik hastalıkları bulunan kişilerin dikkat etmesi gereken hususlar hakkında bilgiler verdi.

Prof. Dr. Emrah Aytaç, 'Beynimiz vücudumuzda en fazla enerji harcayan organ ve en karmaşık dokulardan bir tanesidir. Bu nedenle çevresel değişikliklere karşı, özellikle ısı değişikliklerine karşı oldukça hassas bir organdır. Aşırı sıcak havalar sinir iletiminde yavaşlamaya ve beyin içerisindeki hücreler arası dengenin bozulmasına neden oluyor. Buda nörolojik hastalıkların olumsuz yönde etkilenmesine neden oluyor. Nörolojik hastalıklar içerisinde özellikle MS hastalı, sıcağa karşı çok hassastır. Aşırı sıcak havalarda MS hastalarının klinik bulgularının daha da kötüleşmesine ve yalancı atak bulguları benzeri bulguların oluşmasına neden oluyor. Baş ağrısı, aşırı sıcak havalarda susuz kalmaya bağlı olarak migren ataklarında sıklaşma, inme hastalarının sıcak havalar ile birlikte inme semptom ve bulgularının artmasına, susuz kalma ile beraber inme geçiren hastaların tekrardan inme geçirmesine yol açıyor' diye konuştu.

Sıcak havaların Alzheimer tipi demans hastalarında demansif bulguların, halüsinasyonların, bilişsel fonksiyonların azalmasına neden olduğunu aktaran Prof. Dr. Emrah Aytaç, 'Bu yüzden beyin sağlığımızı koruma amaçlı özellikle nörolojik hastalığı olan kişilerin çok daha fazla dikkatli olmaları gerekiyor. Yazın sıcak aylarında nörolojik hastalığı olan kişilerin 11.00 ile 16.00 saatleri arasında mümkün oldukça dışarı çıkmamaları, serin yerde istirahat etmeleri öneriyoruz. Bunların dışında günlük 2,5-3 litre alacak şekilde su tüketimini arttırmaları gerekiyor. Çay ya da kahve, su yerine geçmediğinin bilinmesi gerekiyor. Günlük alınabildiği kadar bol su tüketilmesi gerekiyor. Nörolojik hastalığı olan kişilerin özellikle sıcak havalarda sıvı ihtiyaçlarını rahatlıkla karşılayabilecekleri gıdalarla beslenmeleri gerekiyor. Özellikle yaşlı bireyler, sıcak havalarda yalnız bırakılmaması gerekiyor. Evlerin sık sık havalandırılıp sıcak havaya maruz bırakılmaması gerekiyor' şeklinde konuştu.

Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü tarafından, bebeklerin yaşama sağlıklı bir başlangıç yapabilmesi ve beslenme bozukluklarının önlenmesi amacıyla 'Anne Sütünün Teşviki ve Bebek Dostu Sağlık Kuruluşları Programı' çerçevesinde eğitim düzenlendi. İl Sağlık Müdürlüğü Çocuk, Ergen ve Üreme Sağlığı Birimi (ÇEKÜS) koordinesinde Aile Sağlığı Merkezlerindeki çalışanlara yönelik gerçekleştirilen ve 4 gün devam eğitimler sırasında, anne sütünün bebek sağlığı üzerindeki önemi ile emzirmenin doğru şekilde desteklenmesine yönelik bilgiler paylaşıldı.

Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü tarafından, cilt kanseri farkındalık ayı çerçevesinde cilt kanserine dikkat çekmek ve toplumda erken teşhisin önemine vurgu yapmak amacıyla çeşitli etkinlikler gerçekleştirildi. Müdürlüğe bağlı Sağlıklı Hayat Merkezleri başta olmak üzere sağlık tesislerinde kurulan bilgilendirme stantları ile vatandaşlara yönelik toplu ve birebir eğitimler düzenlendi. Etkinliklerde özellikle yaz aylarında güneş ışınlarına maruz kalmanın yol açabileceği sağlık riskleri, cilt kanserinin belirtileri, korunma yöntemleri ve erken teşhisin önemi hakkında kapsamlı bilgiler paylaşıldı.

Bilgilendirmelerde; güneşin zararlı ultraviyole ışınlarından korunmak için alınması gereken önlemler anlatılırken, düzenli cilt kontrollerinin ve şüpheli lezyonların erken dönemde değerlendirilmesinin hayati önem taşıdığı vurgulandı.

Elazığ Valisi Numan Hatipoğlu, kent genelinde son dönemde gündeme gelen ishal ve kusma şikayetleri ile içme suyu kalitesine yönelik iddialara ilişkin açıklamalarda bulundu. İl genelinde içme suyu şebekelerine yönelik gerekli denetimlerin titizlikle gerçekleştirildiğini belirten Vali Hatipoğlu, şu an itibarıyla insan sağlığını tehdit edecek olumsuz bir durumun saptanmadığını vurguladı.

Kış mevsiminin sert geçmesi ve ardından gelen yoğun yağışların bölgesel etkilere neden olabileceğine değinen Vali Hatipoğlu, 'Mevsim şartları ve havanın oldukça yağışlı geçiyor olması, kışın çok kuvvetli bir şekilde geçmiş olmasından mütevellit bölgesel bazı sıkıntılar olmuş olabilir. Ancak şu an itibarıyla yaptığımız denetimlerde insan sağlığına zararlı bir su hususu bulunmamaktadır' dedi.

Halk Sağlığı Müdürlüğü ekiplerinden alınan güncel verileri de paylaşan Hatipoğlu, vakalardaki artış trendinin yön değiştirdiğini ifade ederek, 'Bir geçiş dönemindeyiz. Bu geçiş dönemi itibarıyla vakalarda biraz artış söz konusuydu. Ancak Halk Sağlığı Müdürümüzden aldığımız son bilgilerde, vaka sayılarının yavaş yavaş azaldığı ve mevsim normallerinin altına doğru inmeye başladığı görülmektedir. İçme sularımızda ifade ettiğim gibi şu an itibarıyla bir sorun gözükmemektedir. Daha önce de duyurusunu yaptığımız gibi, bu geçiş döneminde suların kaynatılarak içilmesinde ve kullanılmasında büyük bir fayda olduğunu düşünüyoruz' şeklinde konuştu.

Baysal, "Crohn hastalığını ise ince bağırsakların son kısmına özellikle yerleşen bazen kalın bağırsakta da aralıklı olarak seyreden, ağızdan makata kadar olan tüm sindirim sistemine tutabilen bir hastalıktır. Bu hastalıkta kanser gelişim riski düşüktür ama bu hastalıkta makatta apseleri, fissürleri ,fistülleri olan hastaların mutlaka kolonoskopi yaptırmaları gerekiyor. Kolonoskopide ince bağırsakların son kısmına baktırmaları ve orada gelişen bir crohn hastalığı varsa tekrarlayan apseler ve fistüller oluşur. Bundan dolayı da uyanık olmaları gerekmektedir. Crohn hastalığında bağırsaklar birbirine yapışarak fistüller ve bazı başka cerrahi problemler ortaya çıkartabilirler. Bu yönden crohn hastalarının uyanık olmaları gerekiyor. Düzenli tedavi kullanmaları gerekiyor. Bu iki hastalık genel cerrahide bizim en çok önem verdiğimiz bağırsak hastalığıdır. Ülseratif kolit kalın bağırsak gelişimi riskini arttırdığı için, kron hastalığı ise genellikle makat üzerinde apseler ve fistüller, fissürler geliştirdiği için bizim için çok önemlidir" ifadelerini kullandı.
İltihaplı bağırsak hastalıkları hakkında bilgi veren Baysal, "İltihaplı bağırsak hastalığından şüphelenmek için makatta ağrılar fistüller ve apseler olması crohn hastalığını şüphelendirir. Bunun haricinde makattan balgamsı ve sümüksü akıntıların olması, kanamaların gelmesi, şişkinlikler ve karın ağrıları iltihaplı bağırsak hastalığını düşündüren bulgulardır. Bu tür durumlarda derhal kolonoskopi yapılmalıdır. Bunların ilaç tedavileri de vardır. Bu ilaç tedavileriyle hastalar tedavi olabilirler ama en önemli şey, bunların oluşturduğu komplikasyonlardır. Bu hastalıklar sebebiyle oluşan rahatsızlıklardır. Bu hastalıkların karaciğer, safra, göz, eklemler ve cilt üzerine de bazı komplikasyonları ve bulguları vardır. Bunlar açısından da hastaların kontrol edilmeleri gereklidir. Makattan gelen balgamsı, sümüksü ve kanlı akıntılar, çok önemli akıntılardır. Karın ağrısı, kramp tarzında ağrılar çok önemlidir. Böyle durumlarda derhal bir doktora başvurmalarında fayda var" cümlelerini kullandı.

KAYNAK: İHA