Bursa Milletvekili ve TBMM Bayındırlık, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu Üyesi Mehmet Atmaca ile Van Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Sinan Çiftyürek, Bermaz Çevirme Kanalı’ndaki sorunları üç yazılı soru önergesiyle Meclis gündemine taşıdı.
MEHMET ATMACA’DAN BAKAN YUMAKLI’YA 5 SORU
Bursa Milletvekili ve TBMM Bayındırlık, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu Üyesi Mehmet Atmaca’nın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’ya yönelttiği yazılı soru önergesinde şu ifadeler yer aldı:
“Elazığ’ın Maden ilçesinde bulunan Bermaz Çevirme Kanalı’ndaki su sızıntıları ve taşkınlar, çevredeki tarım arazilerinde uzun süredir mağduriyete yol açmaktadır. Bölge sakinlerinin 2011 yılında yaptığı başvuru üzerine Elazığ Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünce 30 Kasım 2011 ve 19 Nisan 2012 tarihlerinde hazırlanan inceleme raporlarında, kanal sızıntılarının arazilerde aşırı neme neden olduğu ve tarımsal faaliyetleri kısıtladığı belirtilmiş; kanalın ıslah edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
Basına yansıyan bilgilere göre, yaklaşık 2 bin 500 dönümlük tarım arazisini etkileyen sorun 14 Şubat 2026’da yaşanan taşkınla bir kez daha gündeme gelmiştir. Bölge sakinlerinin TBMM Dilekçe Komisyonuna yaptığı başvuruya DSİ tarafından verilen 19 Haziran 2026 tarihli cevapta, proje çalışmalarının tamamlanmasının ardından yapım işinin bütçe imkânları dâhilinde yatırım programına teklif edilmesinin değerlendirileceği bildirilmiştir. Ancak kanalın ıslahına ilişkin somut bir yapım takviminin açıklanmamış olması; tarımsal üretimin sürekliliği, üreticilerin uğradığı zararlar ve Hazar Gölü’ne taşındığı bildirilen mil ve rüsubat bakımından konunun açıklığa kavuşturulmasını gerekli kılmaktadır.
Bu bağlamda:
- 2011 ve 2012 yıllarında hazırlanan inceleme raporlarının ardından Bermaz Çevirme Kanalı’nın ıslahı için DSİ tarafından hangi işlemler yapılmıştır? Raporlarda belirtilen sorunların bugüne kadar giderilememesinin nedeni nedir?
- DSİ’nin Elazığ İli Dereleri 1. Kısım Taşkın İşi kapsamında yürüttüğü proje çalışmaları Bermaz Çevirme Kanalı’nı içermekte midir? İçeriyorsa proje çalışmaları hangi aşamadadır; içermiyorsa kanal hangi proje kapsamında ele alınacaktır?
- Kanalın su sızıntısı ve taşkınlarından etkilenen tarım arazilerinin miktarı, üretici sayısı ve ürün kaybı Bakanlığınızca tespit edilmiş midir? Tespit yapıldıysa sonuçları nelerdir?
- Kanalın kalıcı ıslahı tamamlanıncaya kadar tarım arazilerindeki su birikmesini ve taşkın riskini azaltmak için hangi geçici tedbirler alınmıştır veya alınması planlanmaktadır?
- Kanal aracılığıyla Hazar Gölü’ne taşındığı bildirilen mil ve rüsubatın azaltılması için DSİ tarafından tersip bendi veya başka bir önlem değerlendirilmiş midir? Değerlendirildiyse sonuçları nelerdir?”
MEHMET ATMACA’DAN BAKAN MURAT KURUM’A 4 SORU
Bursa Milletvekili ve TBMM Bayındırlık, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu Üyesi Mehmet Atmaca’nın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a yönelttiği yazılı soru önergesinde şu ifadeler yer aldı:
“Elazığ’ın Maden ilçesindeki Bermaz Çevirme Kanalı’nda yaşanan taşkın ve su sızıntılarının, çevredeki tarım arazilerinin yanı sıra Hazar Gölü’nü de etkilediği bildirilmektedir. Kanal aracılığıyla göle mil ve rüsubat taşındığı yönündeki iddialar, gölün ekolojik yapısı ve sulak alan niteliği bakımından değerlendirilmelidir. Hazar Gölü’nün 2015 yılında Ulusal Öneme Haiz Sulak Alan olarak tescil edildiği dikkate alındığında, kanala ve göle ilişkin çevresel izlemenin, kirlilik ve sediment yükü ölçümlerinin ve kurumlar arası koordinasyonun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Bermaz Çevirme Kanalı’nda 14 Şubat 2026’da yaşanan taşkının ardından bölge sakinleri TBMM Dilekçe Komisyonuna başvurmuştur. Kanalın yapım ve ıslahı DSİ’nin görev alanında olmakla birlikte, Hazar Gölü’ne ulaştığı bildirilen mil ve rüsubatın sulak alan üzerindeki etkisinin izlenmesi ve ilgili kurumlarla gerekli çevresel tedbirlerin koordine edilmesi Bakanlığınızın sorumluluk alanındadır.
Bu bağlamda:
- Bermaz Çevirme Kanalı’nın Hazar Gölü’ne ulaştığı noktada ve gölün ilgili kesimlerinde Bakanlığınızca son beş yılda su kalitesi, bulanıklık, askıda katı madde ve sediment yüküne ilişkin ölçüm veya inceleme yapılmış mıdır? Yapıldıysa tarihleri ve sonuçları nelerdir?
- Kanal taşkınlarıyla Hazar Gölü’ne taşındığı bildirilen mil ve rüsubatın gölün ekolojik yapısı üzerindeki etkisi Bakanlığınızca değerlendirilmiş midir? Bu konuda yerinde inceleme veya bilimsel çalışma yapılmış mıdır?
- Bermaz Çevirme Kanalı ve göle ulaşan sediment yükünün azaltılması amacıyla Bakanlığınız; DSİ, Tarım ve Orman Bakanlığı, Elazığ Valiliği ve ilgili yerel yönetimlerle hangi çalışmaları yürütmüştür? Alınan veya alınması planlanan çevresel tedbirler nelerdir?
- Kanalın ıslahına ilişkin DSİ proje çalışmalarına, Hazar Gölü’nün sulak alan niteliğini koruyacak sediment kontrolü ve çevresel izleme tedbirlerinin dâhil edilmesi için Bakanlığınızca DSİ’ye herhangi bir görüş veya öneri iletilmiş midir? İletildiyse içeriği ve sonucu nedir?”
SİNAN ÇİFTYÜREK’TEN BAKAN İBRAHİM YUMAKLI’YA 6 SORU
Van Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Sinan Çiftyürek’in Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle verdiği yazılı soru önergesinde şu ifadeler yer aldı:
“Elazığ’ın Maden ilçesindeki Bermaz Kanalı, Hazar Gölü’ne taşıdığı mil ve rüsubatla kirliliğe neden olurken çevresindeki yaklaşık 2 bin 500 dönümlük tarım arazisini de su sızıntıları ve taşkınlarla olumsuz etkilemektedir. Millî Gazete’de çıkan habere göre 2011 ve 2012 yıllarında hazırlanan resmî raporlarda acil ıslahı gerektiği belirtilen kanalda, aradan geçen 15 yılı aşkın süreye rağmen kalıcı bir çalışma yapılmamıştır. Elazığ Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünce Kasım 2011 ve Nisan 2012 tarihlerinde hazırlanan iki ayrı inceleme raporunda; kanaldaki su seviyesinin yükselmesiyle çevredeki tarım arazilerine aşırı miktarda su sızabileceği ve bunun tarımsal üretimi olumsuz etkileyeceği, kanalın altındaki arazilerde aşırı nem oluştuğu, mevcut durumun toprak işleme, ekim, dikim ve bakım faaliyetlerini önemli ölçüde kısıtladığı kaydedilmiştir.
Bu bağlamda:
- Bakanlığınız tarafından Bermaz Kanalı’nda en son ne zaman denetim ve teknik inceleme yapılmıştır? Kanalın mevcut durumuna ilişkin hazırlanmış en güncel raporun tarihi ve sonuçları nelerdir?
- Kanalın neden olduğu su sızıntıları ve Şubat 2026’daki taşkınlardan etkilenen tarım arazilerinin güncel büyüklüğü ne kadardır? Bu durumun tarımsal üretimde neden olduğu ürün ve verim kaybına ilişkin herhangi bir araştırma yapılmış mıdır?
- Bermaz Kanalı’nın beton kaplamalı kanal sistemine dönüştürülmesi ve kapsamlı biçimde ıslah edilmesi amacıyla Bakanlığınız veya DSİ tarafından hazırlanmış bir uygulama projesi bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa projenin mevcut durumu ve yapım takvimi nedir?
- Bermaz Kanalı aracılığıyla Hazar Gölü’ne taşınan mil ve rüsubatın gölün su kalitesi ve ekolojik yapısı üzerindeki etkilerine ilişkin herhangi bir inceleme veya analiz yapılmış mıdır? Gölün kirlenmesini önlemek amacıyla hangi tedbirler alınmaktadır?
- Bakanlığınızın 2027 yılı yatırım programında Bermaz Kanalı’nın ıslahı ve beton kaplama çalışmaları yer almakta mıdır? Bu çalışmalar için ne kadar bütçe ayrılması öngörülmektedir?
- Bakanlığınız tarafından Hazar Gölü’nün su kalitesi, kirlilik düzeyi ve ekolojik durumuna ilişkin en son ne zaman araştırma ve ölçüm yapılmıştır? Göldeki su seviyesi ve su kalitesine ilişkin güncel ölçüm sonuçları nelerdir?”
