1983’te yürürlüğe giren 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile ülkenin taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve mimari miras olarak bakım, onarım ve restorasyonunun yapılması yasalaşmıştır.
Ne var ki söz konusu yasa gereğince, Elazığ’ın kültürel ve mimari mirasına yeterince duyarlılık gösterildiğini ve korunduğunu söylemek tartışmalıdır.
Elazığ için tarihi, kültürel ve turistik öneme sahip tescilli Hüseynik konaklarının bakımsızlık, ihmal ve depremlerde aldığı hasar nedeniyle çöküşün eşiğinde olduğu belirtiliyor. Konuyu, bir Hüseynik evladı olan, değerli eğitimci ve yazar Yurdal Demirel ile görüştüğümde, Yurdal Bey de Hüseynik’in tescilli konaklarının acilen kapsamlı bir restorasyona ihtiyacı olduğunu, Şehir Yolu Projesinin de tamamlanarak, yolun transit geçişe açılması gerektiğini ifade etti.
Elazığ’da doğup büyümüş, uzun yıllar İmar Bakanlığı’nda ve Turizm Bakanlığı’nda çalışmış konunun öneminin bilincinde olan biri olarak duruma hassasiyetle yaklaştığımı belirtmek isterim.
Şimdilerde mahalle olan Hüseynik köyü, yüzyıllar boyunca Elazığ’a değer katmış, önemli bir yerleşim yeri olmuştur. Kanuni Sultan Süleyman, 1553’te İran seferinden dönüşte Harput’a gelmiş, orduları Hüseynik ve çevresinde konaklamıştır. Gidiş yolculuğunda ordunun noksanları Hüseynik’te tamamlanmıştır. Aynı şekilde 1V Murat, Bağdat’ın fethinden sonra Harput’a uğramış, orduları Hüseynik ve çevresinde konaklamıştır. 1834’te Vali Reşit Mehmet Paşa, hükümet konağını Harput’tan ovaya aldırmış, ordusunu da Hüseynik’te yaptırdığı 6000 kişilik kışlaya yerleştirmiştir. 1879’da Elaziz ve Harput’ta Belediye Dairesi varken önemi nedeni ile 3. Belediye Dairesi de Hüseynik’te açılmıştır. Öte yandan Hüseynik 19. yüzyıl başlarına kadar Harput’a gelen kervanların son konaklama yeri olmuş, misafirperver Hüseynik halkı, geleni geçeni ağırlamıştır.
Ayrıca yazılı kaynaklarda Hüseynik’te, sanat, bilgi, bahçe, at, av, güreş, cirit ve dokumacılık gibi kültürel değerlerin yaşandığına, işaret ediliyor. Bir süre belediye başkanlığı da yapan, çalışkan ve yaratıcı, Hüseynikli Hacı Hasan Bey’in, zengin kütüphanesinin yanı sıra bizzat yetiştirdiği ve bakımını yaptığı, havuz başlı ve şadırvanlı bahçenin, Harput çevresinin en şahane bahçesi olduğu anlatılıyor. Bilindiği gibi “Hüseynik’ten çıktım şeher yoluna” diye bir de efsane bir türkü var.
Yani Hüseynik, konakları, bahçeleri ve çok kültürlü yapısı ile tarihi ve sosyal geçmişe ve öneme sahiptir. Ancak Hüseynik, Elazığ’ın tarihi ve turistik bölgelerinin başında gelen Harput’a çok yakın bir konumda olmasına rağmen Harput kadar tanıtılmamış, turizme yönelik çalışmalar yetersiz kalmıştır.
Tarihi ve kültürel yapılar toplumların geçmişini, bugününü ve geleceğini anlamak için vazgeçilmez yapılardır. Hüseynik’teki Elazığ’a özgü geleneksel yapılar, tarihten günümüze ulaşan birer tarihi miras olarak, yöre halkının kimliğine, aidiyetlerine ve kökenine ilişkin önemli bilgiler taşımaktadır. Hüseynik’teki bu sosyal dokunun ve tescilli konakların gelecek nesillere aktarılmasının hayati öneme sahip olduğunu kimseler yadsıyamaz.
Elazığ’ın özgün ve geleneksel değer taşıyan, konut kültürünü ve niteliklerini yansıtan bu konakların, yaşatılması ve Elazığ turizmine kazandırılması için ivedilikle restore edilmesi, çevre düzenlemesinin yapılması ve yolun hizmete açılması gerekmektedir.
Birer tarihi miras olan tescilli Hüseynik konaklarının, yaşatılmasına ve Elazığ turizmine kazandırılmasına, Elazığ Belediye Başkanı, Elazığ Valisi, İl Turizm Müdürü ve de diğer yetkili, ilgili ve görevlilerin de en az bizim kadar duyarlı olduklarına ve en kısa zamanda faaliyete geçeceklerine inanıyorum. Ayrıca konu ile ilgili olarak Elazığ milletvekillerine, Elazığ’ın ileri gelenlerine ve halka da görev düşmektedir. Doğup büyüdükleri kenti seven herkesin ve de Sivil Toplum Kuruluşlarının, Hüseynik halkıyla omuz omuza toplu halde yetkili mercilere baş vurmaları, konuyu defalarca hatırlatmaları, gerekirse Ankara’ya gitmeleri ve seslerini duyurmaları gerekmektedir!
Yararlanılan Kaynaklar:
Osmanlı Şehirleri, Pars Tuğlacı. Milliyet Yayınları. Harput Yollarında, İshak Sungurlu. Elazığ Kültür ve Tanıtma Vakfı Yayınları. Kar Mı Yağmış Şu Harput’un Başına, Sevim Anagür Koyunoğlu. Elazığ Kültür ve Tanıtma Vakfı Yayınları. Tuba Nur Olgun. Elazığ/Hüseynik Mahallesi’nde Geleneksel Yapıların Korunması Üzerine Bir İnceleme.
