Kıymetli TURAN Gazetesi okurları, Antalya, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde COP31'e ev sahipliği yapacak. Türkiye'nin dönem başkanlığında öne çıkan başlıklar arasında elektrifikasyon ve dirençli şehirler bulunuyor. Bu iki hedefin binalardaki ortak karşılığı ısı pompalarıdır. Çünkü doğru seçilmiş bir ısı pompası, aynı sistemle kışın ısıtma ve yazın soğutma sağlayabilir; fosil yakıt tüketimini azaltırken aşırı sıcaklara karşı uyum kapasitesini de güçlendirebilir.

Antalya Gündeminin Somut Karşılığı

COP31'in ilan edilen yönelimi yeni hedefler üretmekten çok, daha önce alınan kararları yatırıma ve ölçülebilir sonuca dönüştürmektir. Küresel Uyum Hedefi kapsamında 2025'te kabul edilen 59 Belém Uyum Göstergesi, ülkelerin dayanıklılık çalışmalarını ortak bir çerçevede izlemesinin önünü açtı. Belém Addis Uyum Vizyonu ise politika uyumu ve göstergelerin yöntemleri üzerinde iki yıllık bir süreci başlattı. Antalya toplantısı bu nedenle uyumun yalnızca plan belgelerinde değil; konutlarda, hastanelerde, okullarda ve enerji altyapısında nasıl uygulanacağını tartışacaktır.

Isı pompaları burada güçlü bir örnek sunuyor. Uluslararası Enerji Ajansına göre tipik bir konut ısı pompasının performans katsayısı yaklaşık 4'tür; başka bir ifadeyle bir birim elektrikle yaklaşık dört birim ısı taşınabilir. Güncel sistemler doğal gaz kazanlarından üç ila beş kat daha verimli olabilir. Fosil yakıtlı bir kazanın yüksek verimli ısı pompasıyla değiştirilmesi, uygun koşullarda bina enerji kullanımını yüzde 75'e kadar azaltabilir. Ancak emisyon kazancı, kullanılan elektriğin üretim karışımına, binanın yalıtımına ve sistemin mevsimsel performansına bağlıdır.

Türkiye İçin Uyum Sürecinin Durumu

Alan

Mevcut durum

COP31 öncesi ihtiyaç

Ulusal çerçeve

2024-2030 Uyum Stratejisi yürürlükte. 7552 sayılı İklim Kanunu 2025'te yasal zemini kurdu.

Eylemlerin bütçe, sorumlu kurum ve ölçülebilir göstergelerle düzenli izlenmesi.

Yerel uygulama

Yerel iklim planları zorunlu. Son tarih 31 Aralık 2027. Ocak 2026 itibarıyla 26 büyükşehir ve 5 il belediyesinde plan bulunuyordu.

81 ilde bina stoku, ısı dalgası, enerji yoksulluğu ve şebeke risklerini birlikte ele alan planlar.

Enerji verimliliği

II UEVEP 2024-2030 döneminde 20,2 milyar dolar yatırım, 37,1 MTEP tasarruf, yüzde 16 daha düşük birincil tüketim ve 100 milyon ton CO2 azaltımı hedefliyor.

Hedefleri yıllık ve teknoloji bazlı sonuçlarla kamuoyuna açıklayan şeffaf izleme.

Isı pompaları

II UEVEP; fizibilite, eğitim, teşvik, ısı pompası potansiyeli ve yaygın uygulamayı açıkça destekliyor.

Konut ve kamu binaları için kurulum hedefi, uygun finansman, yetkin montajcı ve mevsimsel performans doğrulaması.

Isı Pompası Politikasında Eksik Halka

Türkiye'nin planlarında ısı pompası artık görünür durumdadır. Buna rağmen uygulamanın ölçeğini değerlendirmek için teknoloji bazlı yıllık kurulum, bina türü, kaynak türü ve gerçekleşen mevsimsel verim verilerinin düzenli yayımlanması gerekir. Mevcut çerçeve yönü gösteriyor; COP31 öncesindeki asıl ihtiyaç, bu yönü izlenebilir bir ulusal yaygınlaştırma programına dönüştürmektir.

Her binaya aynı çözümü önermek doğru değildir. Önce yalıtım ve ısı kaybı azaltılmalı, ardından iklime ve binanın ısı dağıtım sistemine uygun cihaz seçilmelidir. Elazığ gibi kışı soğuk, yazı sıcak kentlerde düşük dış hava sıcaklığındaki kapasite, buz çözme davranışı ve yaz soğutma yükü birlikte hesaplanmalıdır. Yüksek sıcaklık isteyen eski radyatör sistemlerinde hibrit çözümler veya kademeli yenileme gerekebilir. Yanlış boyutlandırma hem faturayı hem de elektrik şebekesinin pik yükünü artırır.

Uyum boyutu da aynı ölçüde önemlidir. Isı pompaları sıcak hava dalgalarında güvenli iç ortam sağlayabilir; ancak elektrik kesintisi yaşanan bir şehirde bu avantaj hızla kaybolur. Bu nedenle yaygınlaşma; çatı güneşi, ısıl depolama, akıllı kontrol, talep tarafı katılımı ve dağıtım şebekesi yatırımlarıyla birlikte planlanmalıdır. Kullanılan soğutucu akışkanların iklim etkisi, bakım yeterliliği ve kaçak kontrolü de performans kadar ciddiye alınmalıdır.

Antalya İçin Türkiye'nin Sunabileceği Model

COP31 Türkiye için yalnızca diplomatik bir ev sahipliği değildir. Kamu binalarında bölgesel pilotlar başlatılması, düşük gelirli hanelere yalıtım ile ısı pompasını birlikte sunan finansman modeli kurulması, yerli üretimde verimli ve düşük iklim etkili cihazların desteklenmesi somut bir uygulama paketi oluşturabilir. Belediyelerin yerel iklim planlarında ısıtma ve soğutmayı ayrı değil, tek bir dayanıklılık meselesi olarak ele alması gerekir.

Antalya'dan çıkması gereken mesaj açıktır: İklim uyumu yalnızca afet sonrasında müdahale etmek değildir. Binaları daha az enerjiyle güvenli sıcaklıkta tutmak, enerji yoksulluğunu azaltmak ve şebekeyi aşırı hava olaylarına hazırlamak da uyumdur. Isı pompaları bu dönüşümün önemli araçlarından biridir; başarıyı ise cihaz sayısı değil, doğrulanmış enerji tasarrufu, düşen emisyonlar ve artan toplumsal dayanıklılık gösterecektir.

Esen kalınız…