2027 yılı bütçesinde giderlerin 27 trilyon 276 milyar lira, gelirlerin 23 trilyon 408 milyar lira ve bütçe açığının ise 3 trilyon 868 milyar lira olacağı öngörülüyor. 2026 için yaklaşık 19 trilyon lira olarak kabul edilen bütçe harcamalarının yüzde 44’lük bir artış göstermesi ve bu yıl rekora giden bütçe açığı dikkat çekiyor.
2027’de 19 trilyon 905 milyar lira vergi toplanması bekleniyor. Bütçe gelirlerinin alt kalemleri ise şu şekilde hedefleniyor.
• Gelir vergisi 5 trilyon 533 milyar TL
• Kurumlar vergisi 2 trilyon 223 milyar TL
• Katma değer vergisi 5 trilyon 681 milyar TL
• Özel tüketim vergisi 3 trilyon 284 milyar TL
• Diğer vergiler 3 trilyon 184 milyar TL
• Vergi dışı gelirler 3 trilyon 502 milyar TL
Görüldüğü gibi, 2027 bütçesinde en yüksek vergi gelirinin katma değer vergisinden elde edilmesi bekleniyor. Katma değer vergisi ve özel tüketim vergisi gibi dolaylı vergilerin, geliri ne olursa olsun herkesten aynı oranda alındığı, gelir vergisinin ise büyük bölümünün ücretlerden kaynakta kesildiği dikkate alınırsa, bütçenin gelir tarafının yükünü ağırlıkla vatandaş taşıyor.
Bütçede eğitim ve sağlığa 8.3 trilyon lira, yatırımlara 2.8 trilyon lira, sosyal yardım ve destekler için ise 1 trilyon 341 milyar lira kaynak aktarılıyor. Bütçe giderlerinin ağırlıklı olarak, 7 trilyon 117 milyar lirası personel giderlerine, 2 trilyon 184 milyar lirası mal ve hizmet alımlarına, 10 trilyon 240 milyar lirası cari transferlere ayrılırken faiz giderleri için 3 trilyon 975 milyar lira ödenek hedefleniyor.
Faiz ödemeleri için ayrılan 3.9 trilyon lira, bütçe giderlerinin yaklaşık yüzde 14.6’sına karşılık geliyor. Bir önceki yıl için öngörülen faiz gideri 2.7 trilyon lira iken, 2027 yılında faiz ödemelerinin yaklaşık yüzde 41 oranında bir artışla rekora koşması ve bu faiz harcamaları kadar bütçe açığının oluşması bu bütçenin en olumsuz yanı olarak gözüküyor. 2023’de 675 milyar lira olan faiz ödemesi dört yılda altı kat artmış oldu.
Öngörülen faiz giderinin bütçe gerçekleşmesi sırasında artması çok muhtemel. Çünkü son dört yılda hep böyle oldu. Buna göre ayda 331, günde yaklaşık 10.9 milyar lira faiz ödeyeceğiz.
Faiz yükü milli gelirin yüzde 3.7’sine karşılık geliyor. Bu Avrupa Birliği ortalamasının neredeyse iki katı. Ödediğimiz faiz oranı açısından Avrupa şampiyonu sayılıyoruz. 2022’de faiz ile sosyal güvenlik program harcamaları başa baştı. Faiz bütçenin yüzde 10.6’sı, sosyal güvenlik yüzde 10.3’üydü. 2024’ten sonra tablo tersine döndü. 2026 bütçesinde faizin payı yüzde 14.4’e çıkarken sosyal güvenliğin payı yüzde 9.9’a düştü. 2027’de ise bütçeden sosyal güvenliğe 2.9 trilyon lira ayrılırken, faize 3.9 trilyon lira ayrılıyor.
Yoksul vatandaşlar için sosyal yardım ve destek amacıyla 1 trilyon 341 milyar lira ödenek ayrılması, yoksula yapılacak her ödemeye karşılık faize kat be kat ödeme yapılacağı anlamına geliyor. Bu nedenle 2027 bütçe teklifi bir sosyal devlet bütçesi değil, faiz bütçesi olarak tanımlanıyor.
