Okullar kapanıyor, iki haftalık sömestr tatili başlıyor. Çocuklar tatilin tadını çıkarırken, ebeveynlerin aklında genellikle aynı soru dolaşıyor: Bu iki haftayı nasıl geçireceğiz?
Bir yanda çocukların gerçekten dinlenmesini istemek, diğer yanda okul düzeninden tamamen kopmamaları gerektiğini düşünmek… Bu ikilem birçok aile için oldukça tanıdık.
Bugün bildiğimiz şu ki: Çocuklar için en dengeli tatil, ne tamamen serbest ne de tamamen kontrollü olan tatildir. Özellikle ilkokul ve ortaokul çağındaki çocuklar hem dinlenmeye hem de belli bir düzene ihtiyaç duyar. Tatilin amacı, okul temposunu aynen sürdürmek değil; ama tüm düzeni de ortadan kaldırmak değildir.
Araştırmalar, tatil dönemlerinde günlük rutinleri tamamen bozulan çocukların okula dönüşte daha fazla zorlandığını gösteriyor. Uyku saatlerinin çok kayması, günün tamamının ekranla geçmesi ya da hiçbir zihinsel uğraşın olmaması, okul başlangıcında uyum problemlerini artırabiliyor. Öte yandan tatili aşırı ders odaklı geçirmek de çocukların motivasyonunu düşürebiliyor. Bu nedenle tatilde denge kilit noktadır.
Tatil boyunca küçük ama tutarlı bir düzen kurmak işe yarar. Örneğin her gün benzer saatlerde uyanmak, günün belli bir bölümünü sakin etkinliklere ayırmak bu düzenin temelini oluşturur. Bu saatlerde kitap okumak, kısa yazı çalışmaları yapmak, günlük tutmak ya da okul defterlerine göz atmak yeterlidir. Amaç ders yapmak değil, okuldan tamamen kopmamaktır.
Ekran konusu ise tatillerin en kaçınılmaz başlıklarından biri. Tatil döneminde ekran süresinin artması çok doğaldır. Burada önemli olan ekranı tamamen yasaklamak değil, ekranın günün tamamını ele geçirmesine izin vermemektir. Araştırmalar, ekran süresinin sınırlandırıldığı ve yerine başka etkinliklerin konduğu durumlarda çocukların dikkat ve duygu düzenleme becerilerinin daha iyi korunduğunu gösteriyor.
Bu noktada aileyle birlikte geçirilen zaman, arkadaşlarla yüz yüze buluşmalar ve sportif–sanatsal faaliyetler büyük önem taşır. Tatil, hem bağ kurmak hem de çocuğun farklı yönlerini desteklemek için iyi bir fırsattır.
Peki ebeveynler bu tatilde neler yapabilir?
● Günü tamamen serbest ya da tamamen programlı hale getirmeye çalışmayın. Günün belli bölümlerinde küçük bir düzen çocuklara güven verir.
● Ailece birlikte vakit geçirilecek zamanlar planlayın. Birlikte yemek yapmak, masa oyunu oynamak, yürüyüşe çıkmak ya da sohbet etmek çocuğun duygusal olarak toparlanmasına yardımcı olur.
● Çocuğun arkadaşlarıyla yüz yüze buluşmasına imkan tanıyın. Bu buluşmalar, ekranın yerine geçebilecek sağlıklı sosyal alanlar yaratır.
● Ekran süresini tamamen kaldırmak yerine zaman ve içerik açısından sınırlandırın. Ekran, günün planlı bir parçası olsun.
● Sportif ve sanatsal faaliyetlere alan açın. Spor, resim, müzik ya da dans gibi etkinlikler çocukların enerjilerini sağlıklı şekilde dışavurumlarını sağlar.
● Evdeki oyuncaklara ve oyuna yeniden yer açın. Yapbozlar, yapı kurma ve evcilik gibi rol almalı oyunlar, gelişimi destekler.
● Dinlenmenin de bir ihtiyaç olduğunu unutmayın. Tatil, çocuğun toparlanma zamanıdır.
Sonuç olarak…
İyi bir sömestr tatili çocuğu ileri taşımaya değil, güç toplamaya yarar. Dengeli geçirilen bir tatil, hem çocuğun iyi oluşunu destekler hem de okula dönüşü çok daha kolay hale getirir.
Yazar: Uzman Psikolog Zeynep Taşel Günal
