Bir milletin başına gelebilecek en büyük felaket, yalnızca topraklarını kaybetmesi değildir. Asıl felaket, tarihinin silinmek, dilinin susturulmak, inancının unutturulmak ve kimliğinin yok edilmek istenmesidir. Bugün Doğu Türkistan'da yaşanan tam da budur! Çin haritalarında adına "Şincan Uygur Özerk Bölgesi" denilen Doğu Türkistan, dünün değil, binlerce yıllık Türk tarihinin coğrafyasıdır. Hunların, Göktürklerin, Uygurların ve Karahanlıların yurdu; Kaşgarlı Mahmut'un, Yusuf Has Hacib'in yetiştiği Türk-İslam medeniyetinin kadim merkezlerindendir.
Bu topraklarda Türkler, devletler kurdu, medeniyetler yükseltti, ilim ve kültür bu topraklarda filizlendi. İpek Yolu'nun kervanları bu toprakların üzerine kurulu şehirlerden geçti. Kaşgar'da, Yarkent'te, Turfan'da Türk'ün dili, kültürü ve inancı hayat buldu. Peki, bugün ne oldu? Bir zamanlar Türk devletlerine beşiklik eden bu topraklar, bugün Çin'in demir yumruğu altında inim inim inliyor!
Doğu Türkistan'ın işgal tarihi dün başlamadı. 1759'da başlayan Mançu-Çin istilaları, 1876'daki askerî müdahalelerle devam etti. 1933'te Kaşgar'da “Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti”, 1944'te Gulca'da “Doğu Türkistan Cumhuriyeti” kuruldu. Ancak büyük güçlerin hesapları, Rusya'nın müdahaleleri ve Çin'in askerî üstünlüğü bu bağımsızlık girişimlerini ortadan kaldırdı. 1949'da Kızıl Çin ordusunun bölgeye hâkim olmasıyla Doğu Türkistan'ın makûs talihi yeniden yazıldı. O günden beri değişmeyen tek şey, Doğu Türkistan Türklerinin özgürlük özlemidir. Çünkü mesele yalnızca bir toprak meselesi değildir. Mesele, bir milletin var olma mücadelesidir. Bir tarafta dünyanın en büyük ekonomik güçlerinden biri olmaya çalışan Çin, diğer tarafta dilini, dinini, kültürünü ve kimliğini korumaya çalışan milyonlarca insan...
Çin'in Doğu Türkistan'a bakışında insanın değil, çıkarın ön planda olduğu görülüyor. Petrol, doğal gaz, kömür, altın ve daha nice yeraltı zenginliği bu toprakların bağrında yatıyor. Çin'in maden ve enerji ihtiyacının önemli bir bölümünün Doğu Türkistan'dan karşılanıyor. Yeraltındaki petrolün, doğal gazın, altının hesabı yapılıyor da yerüstündeki insanın hesabı neden yapılmıyor? Bir tarafta ekonomik kalkınma, diğer tarafta kültürel yıkım... Bir tarafta yükselen gökdelenler, diğer tarafta susturulan diller, baskı altındaki inançlar ve yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bırakılan bir kimlik! Camilerin, dinî hayatın ve Uygur Türkçesinin baskı altında olduğuna ilişkin haberler ve insan hakları raporları yıllardır dünyanın gündeminde. Ailelerin parçalanması, insanların özgürlüklerinden mahrum bırakılması ve toplumsal kimliğin aşındırılması iddiaları ise insanlığın vicdanını rahatsız etmeye devam ediyor.
Şimdi sormak gerekiyor: Hani insan hakları evrenseldi? Hani inanç özgürlüğü kutsaldı? Hani milletlerin kendi kültürlerini yaşatma hakkı vardı? Yoksa insan hakları, güçlü devletlerin işine geldiğinde hatırladığı, çıkarları söz konusu olduğunda unuttuğu bir süs cümlesinden mi ibaret? Daha acısı, Türk dünyasının ve İslam coğrafyasının bu meseledeki sessizliğidir. Doğu Türkistan yanarken, kaçımızın yüreği yanıyor? Kaç devlet, kaç lider, kaç siyasetçi bu mazlumların hakkını gerçekten savunuyor? Kaçımız ticaretin, siyasetin ve ekonomik çıkarların önüne insanlığı koyabiliyoruz? Çin'in ekonomik gücünden çekinmek başka şeydir, zulüm karşısında susmak başka! Bizim derdimiz Çin halkıyla değil; insan haklarını hiçe sayan, bir milletin kimliğini baskıyla değiştirmeye çalışan politikalarladır. Adalet, hangi milletten olursa olsun mazlumun yanında durmayı gerektirir.
Doğu Türkistanlı kardeşlerimizin istediği lütuf değil, haktır. İstedikleri ayrıcalık değil, insanca yaşamaktır. Dillerini konuşmak, inançlarını yaşamak, kültürlerini korumak ve geleceklerini korkusuzca kurmaktır. Unutmayalım ki bir milletin dili susturulursa tarihi, tarihi unutturulursa kimliği, kimliği yok edilirse geleceği hedef alınmış demektir. Bugün Doğu Türkistan'da yalnızca Uygur Türkleri değil, insanlığın vicdanı da imtihandadır.
Doğu Türkistan uzak değildir; Türk'ün yüreğindedir. Orada yükselen her feryat, burada bizim vicdanımıza çarpıyorsa Türk'üz. Ama o feryadı duyup da susuyorsak, kaybettiğimiz yalnızca kardeşlerimiz değil, insanlığımızdır!
ÖNEMLİ NOT: Yaklaşık 250 milyonluk Türk’ün anavatanı Doğu Türkistan’da yaşanan büyük dramı yüreğinde hisseden Elazığ Türk Ocağı, Türk’ün bu kanayan yarasına parmak basmak için bir panel düzenledi. “Doğu Türkistan Paneli” 12 Kasım 2026 Perşembe günü( bugün) saat: 19.30’da Elazığ Belediyesi Bünyamin Eroğlu Kültür Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilecek. İstanbul Üniversitesi Öğr. Üyesi Prof. Dr. Ömer Kul, Nevşehir Hacı Bayram Üniversitesi Öğr. Üyesi Prof. Dr. Tekin Tuncer, İsa Yusuf Alptekin Vakfı Genel Sekreteri Dr. Abdullah Oğuz ve İsa Yusuf Alptekin’in oğlu Ilgar Alptekin konuşmacı olarak katılacakları bu panele, yüreği insan ve insanlık için çarpanlara bu paneli bir defa da duyuralım ve kendilerini davet edelim dedik.
