Emeklilik sistemi, ülkenin sosyal refahı ve toplumsal huzuru için hayati öneme sahiptir. Emeklilik, uzun bir çalışma yaşamından sora kişilerin yaşlılık veya maluliyet gibi nedenlerle gelir elde edemedikleri dönemde iyi bir yaşam sürdürmelerini sağlamak içindir. Emeklilik, bireyleri olduğu kadar, devletin bütçesini ve piyasaları da doğrudan etkiler.

İngiltere, İsveç, Fransa gibi batı ülkelerinde sosyal güvenlik, emeklilik veya sigorta sistemlerindeki primler, yalnızca bugünkü gelir ve giderlere bakılarak değil, gelecekteki 30, 50 hatta 100 yılı kapsayan uzun vadeli tahminlere göre belirlenir. Sosyal adalet ve sosyal devlet ilkesi gözetilir. Kurallar şeffaftır. Yasaların ana gövdesi değiştirilmez. Değişiklikler uzun vadeli ve öngörülebilirdir. Halk gelecek için geçim kaygısı yaşamaz. Gerektiğinde enflasyon ve ortalama maaş artışları teknik değerlere ve oranlara göre güncellenebilir. Bu değerlerin belirlenmesinde uzun tartışmalara dayalı toplumsal mutabakat sağlanır.

Şimdi de kendi ülkemizin emeklilik sistemine bakalım. Son 26 yılda pek çok değişiklikler yapıldı:

-1999 yılında emeklilikte yaş şartı getirildi, kademeli emeklilik sistemine geçildi.

-2001 yılında Sosyal güvenlik reformunun bir parçası olarak, kamu emeklilik sistemini desteklemek amacıyla Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu yürürlüğe girdi.

-2002 yılında çıkarılan yasa ile yürürlükteki kademeli emeklilik yaşı ve şartları yeniden düzenlendi.

-2008 yılında yürürlüğe giren Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı, Sosyal Güvenlik Kurumu adı altında tek çatıda birleştirildi.

-Aynı yasada emeklilik sisteminde yine değişiklikler yapıldı. Prim gün sayısı kademeli olarak 7200 günden 9000 güne kadar yükseltildi.

-Emeklilik yaşı kadınlarda ve erkeklerde kademeli olarak 65'e doğru artacak şekilde yeniden düzenlendi.

-1 Mayıs 2008 sonrası ilk kez sigortalı olanlar için 25 yıl sigortalılık süresi şartı kaldırıldı, bunun yerine prim günü ve yaş şartı odaklı bir sisteme geçildi. 2009’da Mahalli İdareler Genel Seçimleri yapıldı.

-2023’te genel seçimler vardı. EYT düzenlenesi diye yürürlüğe giren yasa ile 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar için yaş şartı tamamen kaldırıldı. Bu sayede milyonlarca kişiye yaş beklemeden emeklilik hakkı tanındı.

- 2023 yılında aynı zamanda Sosyal güvenlik sistemine ek olarak, çalışanların ve isteğe bağlı kişilerin ikinci bir emeklilik geliri elde etmesi amacıyla bireysel ve otomatik katılım fonu sistemleri kuruldu ve yaygınlaştırıldı.

26 yıldan beri Sosyal Güvenlik yasalarında ve emeklilik sisteminde yapılan değişiklikler geniş kitleleri doğrudan ilgilendirmektedir.

Ne yazık ki Türkiye’de emeklilik, siyasetçiler tarafından sıkça kullanılan bir alan oldu. Seçim dönemlerinde yapılan vaatler arasında emekli olma koşulları ve emekli ücretlerinde yapılacak artışlar kullanılmaktadır. Nitekim EYT gibi büyük toplumsal talep, 2023 seçim döneminde ele alınarak gerçekleştirilmişti.

Bilindiği gibi ülkemizde emekliler, son yıllarda yüksek yaşam maliyetleri ve enflasyon karşısında alım gücünün erimesi nedeniyle ciddi geçim sıkıntıları yaşamaktadır. Enflasyon baskısı altında gıda, benzin, kira elektrik ve su fiyatları sürekli artıyor. Kent yoksulluğu ve çok yoksulluk emeklilerin kaderi oldu. Öte yandan emekli maaşlarına her yıl iki kez TÜİK tarafından açıklanan enflasyon oranı kadar zam uygulanmaktadır. Ne var ki zam oranları yaşanan enflasyonu asla karşılayamamaktadır.

Gün geçmiyor ki emekliler seslerini duyurmak için sokaklara dökülmesin. Emekliler iktidardan, doğal olarak aylık bağlama oranlarının maaş eşitsizliklerini giderecek şekilde değiştirilmesini, en düşük emekli maaşının asgari ücret seviyesine yükseltilmesini ve sağlık katkı paylarının kaldırılmasını talep ediyor. Ancak iktidardan henüz yanıt yok, hepsi kendi iktidarlarını sürdürme derdinde. Kamuoyunda, yaklaşan 2028 seçimlerinin beklendiği söylentileri dolaşıyor.

Emeklilerin durumu halkın ödediği vergilerle, devletin sağladığı imkânlarla, yüksek maaşlarla, varlık içinde yaşayan bir elleri yağda bir elleri balda olan siyasetçilerin insafına kalmış. Açlık sınırı 38.bin, emekli aylığı 23. bin. Emekli, “aldığı maaşa şükür etsin” deniliyor!..

“Ya… işte böyledir emekli kardeşim.

Biz hep yiyelim sen bak diyorlar,

Yiyince dursalar, gam değil ama,

Üstelik adama “ahmak” diyorlar”.